Vào ngày 26/2, Ethereum Foundation vừa công bố một bản dự thảo lộ trình kỹ thuật mới mang tên “strawmap”, phác thảo 7 đợt hard fork nâng cấp lớn của mạng lưới Ethereum từ nay đến năm 2029. Tài liệu này nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng blockchain toàn cầu khi đặt mục tiêu tái định hình hiệu năng Layer 1, rút ngắn thời gian tạo block, giảm mạnh thời gian finality và tích hợp quyền riêng tư gốc ngay trên mạng chính.
Theo chia sẻ của nhà nghiên cứu Justin Drake, “strawmap” là sự kết hợp giữa “strawman” và “roadmap”, hàm ý đây là một lộ trình khởi thảo để thảo luận thay vì một kế hoạch chính thức mang tính ràng buộc. Trong hệ sinh thái phi tập trung như Ethereum, rất khó để xây dựng một roadmap đại diện đầy đủ cho mọi bên liên quan, từ nhà phát triển lõi, validator, Layer 2 đến các dự án DeFi và NFT. Chính vì vậy, strawmap được xem như bản định hướng kỹ thuật mở, do nhóm Architecture của Ethereum Foundation duy trì và cập nhật hàng quý.
Tài liệu này được hình thành từ một workshop nội bộ của Ethereum Foundation vào tháng 1/2026, sau đó mở rộng thành bản kế hoạch dài hạn kéo dài đến cuối thập kỷ. Điểm đáng chú ý là thay vì chỉ tập trung vào một vài nâng cấp trước mắt như các cuộc họp All Core Devs, strawmap vạch ra toàn bộ chuỗi phụ thuộc kỹ thuật giữa các bản nâng cấp, nhằm đảm bảo quá trình cải tiến diễn ra theo cấu trúc logic và tối ưu.
Về mặt mục tiêu công nghệ, Justin Drake xác định 5 “north stars” – tức các mục tiêu cốt lõi dẫn đường cho Ethereum trong giai đoạn tới. Thứ nhất là “fast L1”, hướng đến việc rút ngắn slot time xuống chỉ còn vài giây và đạt finality gần như tức thì. Thứ hai là “gigagas L1”, tham vọng đạt 1 gigagas mỗi giây, tương đương khoảng 10.000 giao dịch mỗi giây trên Layer 1 thông qua zkEVM và cơ chế chứng minh thời gian thực. Thứ ba là “teragas L2”, nhắm đến băng thông dữ liệu 1 GB mỗi giây, tương đương khoảng 10 triệu giao dịch mỗi giây, dựa trên cơ chế data availability sampling.
Ngoài hiệu năng, strawmap còn đặt trọng tâm vào bảo mật và quyền riêng tư. Một mục tiêu quan trọng là “Post-Quantum L1”, sử dụng mật mã dựa trên hàm băm để chống lại các mối đe dọa từ máy tính lượng tử trong tương lai. Song song đó là “Private L1”, tích hợp tính năng chuyển ETH ẩn danh (shielded ETH transfers) trực tiếp trên Layer 1, mang lại quyền riêng tư “first-class” thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các giải pháp bên ngoài.
Đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, đã gọi strawmap là một tài liệu “rất quan trọng”. Ông cho biết lộ trình sẽ giảm slot time từng bước từ mức hiện tại 12 giây xuống 8 giây, 6 giây, 4 giây, 3 giây và thậm chí 2 giây trong tương lai, dù các bước cuối vẫn cần nghiên cứu chuyên sâu. Đây là thay đổi mang tính nền tảng vì slot time quyết định tốc độ đề xuất block mới trên mạng Ethereum.
Không chỉ rút ngắn thời gian tạo block, strawmap còn đặt mục tiêu giảm mạnh thời gian finality – tức khoảng thời gian sau đó block không thể bị đảo ngược. Từ mức khoảng 16 phút hiện nay, finality có thể giảm xuống 10 phút 40 giây khi slot còn 8 giây, rồi tiếp tục xuống 6 phút 24 giây, 1 phút 12 giây, 48 giây, 16 giây và cuối cùng chỉ còn 8 giây nếu áp dụng các tham số “aggressive”. Nếu thành công, đây sẽ là bước tiến lớn giúp Ethereum cạnh tranh trực tiếp với các blockchain có tốc độ cao như Solana về trải nghiệm người dùng, nhưng vẫn duy trì tính phi tập trung và bảo mật.
Một điểm kỹ thuật đáng chú ý khác là việc chuyển đổi sang chữ ký hậu lượng tử dựa trên hash và tối ưu hóa cho STARK. Các nhà nghiên cứu đang đánh giá ba phương án phản ứng trước các vấn đề bảo mật gần đây liên quan đến Poseidon2: tăng số vòng tính toán, quay lại Poseidon1, hoặc chuyển sang sử dụng BLAKE3. Những quyết định này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất zk-proof và toàn bộ hệ sinh thái rollup.
