Tác giả: Kaori & Penny
Ngày 21 tháng 1, nhà phát triển cốt lõi nổi tiếng của Ethereum, Eric Conner, đã đăng trên mạng xã hội thông báo rời khỏi Quỹ Ethereum, và chỉ ra rằng Quỹ Ethereum đang gặp các vấn đề như thiếu minh bạch, tách biệt với cộng đồng và chống lại sự thay đổi.
Việc chỉ trích Quỹ Ethereum (EF) đã kéo dài, và xu hướng yếu kém của Ethereum trong những tháng gần đây càng thúc đẩy sự bất mãn trong cộng đồng. Nhiều nhà đầu tư và nhà phát triển nổi tiếng đã bày tỏ ý kiến và sự không hài lòng với EF, nhưng việc một nhà phát triển cấp cao rời đi cho thấy sự bất đồng nội bộ của EF đã đến mức không thể hòa giải, và EF đang bị đẩy vào tâm điểm của sự chú ý.
Khi dư luận vẫn đang sôi sục và cơn thịnh nộ của cộng đồng chưa lắng xuống, một "Quỹ Thứ Hai" (Second Foundation) đã âm thầm được thành lập.
Ethereum đang đối mặt với những thách thức từ bên trong và bên ngoài, cần phải cải cách gấp.
Eric là ai?
Eric Conner, nhà phát triển cốt lõi nổi tiếng của Ethereum, đã rời khỏi cộng đồng sinh thái sau gần 11 năm hợp tác, với lý do là Vitalik đã bác bỏ đề xuất tái cấu trúc lãnh đạo.
Eric là đồng tác giả của EIP-1559, một thay đổi mạng lưới lớn trong cách thức hoạt động của phí giao dịch Ethereum. Anh không chính thức được thuê bởi Ethereum, nhưng luôn cung cấp tư vấn, đầu tư và là một trong những người dẫn dắt sự phát triển của hệ sinh thái từ những ngày đầu.
Ngày 21 tháng 1, nhà phát triển cốt lõi Ethereum Eric Conner đã đăng trên mạng xã hội rằng, "Tôi không còn là ".eth" nữa. Có thể một ngày nào đó, những người trong vai trò lãnh đạo sẽ lại được căn chỉnh với cộng đồng, nhưng hiện tại, tôi đã rời đi. Tôi thực sự hy vọng Ethereum sẽ thành công. Chúc may mắn."
Sau đó, anh cũng đăng bài chia sẻ lý do tại sao anh gia nhập Ethereum và tại sao anh lại chọn rời đi. Eric đã tiếp xúc với Bitcoin vào năm 2012, và sau sự kiện Mt Gox, anh đã chứng kiến nhiều người bạn bị thiệt hại nặng nề do phụ thuộc vào các sàn giao dịch tập trung. Eric và một số bạn bè đã cố gắng phát triển sàn giao dịch phi tập trung (DEX) đầu tiên trên Ethereum - EtherEx, mặc dù do thời cơ chưa chín muồi nên dự án đó không thành công, nhưng điều này đã giúp anh hòa nhập vào cộng đồng Ethereum.
Trước đây, Eric đã từng nói rằng, tính minh bạch và sự tách biệt với cộng đồng của Quỹ Ethereum (EF) ngày càng gia tăng. Quỹ có thể cắt giảm 80% ngân sách, Ethereum vẫn có thể hoạt động và phát triển bình thường. Vấn đề là hiện nay Quỹ không báo cáo cho các bên liên quan, đang dần trượt vào bế tắc và chống lại sự thay đổi. Quỹ hiện đang thể hiện "tâm lý chống thắng lợi và cạnh tranh", điều này khiến nhiều thành viên cộng đồng nghi ngờ về việc có nên tiếp tục ở lại hay không.
Không phải một sớm một chiều
Kể từ sau hội nghị EDCON ở Montenegro vào năm ngoái, sự không hài lòng với Quỹ Ethereum trong ngành đã bắt đầu trở nên rõ ràng. Layer 2 (L2) với tư cách là giải pháp mở rộng quy mô cho Ethereum, ngay từ ngày đầu đã bị gắn với "sự căn chỉnh với Ethereum", phải chấp nhận và thực hiện ý muốn của EF. Mọi người đều đang thể hiện lòng trung thành với Ethereum, phải trở thành L2 tương thích EVM nhất, điều này đã khiến trong một thời gian dài, việc nhận được sự công nhận từ EF lại trở thành mối quan tâm hàng đầu của các nhóm dự án, thay vì tập trung vào sản phẩm và công nghệ bản thân, khiến hệ sinh thái Ethereum bắt đầu biến dạng dưới áp lực của EF.
Mối quan hệ lợi ích phức tạp bên trong EF, sự ràng buộc của EF về "chính thống" trong ý thức hệ đối với các dự án, và việc các giao thức lớn dần rời khỏi Ethereum nhưng vẫn bị đâm sau lưng, dường như tổ chức này đang bước vào khủng hoảng tuổi trung niên, gặp khó khăn về cấu trúc, hiệu quả và văn hóa. Cùng với sự trỗi dậy của Solana được thúc đẩy bởi cơn sốt meme, những lần Bitcoin vượt mức cao trước đó trong khi Ethereum lại yếu kém, cùng với việc gần đây Donald Trump phát hành token trên Solana khiến SOL lập kỷ lục mới, sự suy yếu của Ethereum càng được phơi bày, khiến cộng đồng ngày càng bất mãn với Ethereum. Dưới áp lực dư luận, ngày 18, chính Vitalik đã đăng bài phản hồi trực diện, giải thích rằng họ đang tiến hành thay đổi lớn về cấu trúc lãnh đạo EF, cũng như các mục tiêu cụ thể của quá trình cải cách này.
Một hòn đá gây ra muôn trùng sóng, một cuộc tấn công vào EF đã nổ ra.
Ngày 20, Kain Warwick, nhà sáng lập của Synthetix và Infinex, đầu tiên đăng bài bày tỏ sự không hài lòng với Layer 2 (L2): "Nếu tôi điều hành EF, tôi chắc chắn sẽ gây áp lực lên Layer 2, yêu cầu họ sử dụng doanh thu từ bộ sắp xếp để đốt ETH. Ethereum có rất nhiều ưu thế trong cuộc đàm phán này...".
Đồng thời, Stani Kulechov, nhà sáng lập của Aave, cũng cho biết sau khi đọc báo cáo ngân sách Ethereum 2024, ông thấy có 12 lĩnh vực có thể cải thiện để đảm bảo sự phát triển bền vững của EF, bao gồm làm chậm tốc độ đốt tiền, giảm số lượng nhân viên, xây dựng mô hình thu nhập bền vững, v.v. Tuy nhiên, ngày 21, Stani Kulechov lại đăng bài khác rằng: "Tôi không chủ trương giải thể EF, mà chủ trương một EF tốt hơn, nhanh hơn, mạnh hơn và có phạm vi rộng hơn...... Chúng ta nên ít tập trung vào chính trị nội bộ hay trung lập, mà thay vào đó là tập trung nhiều hơn vào việc thúc đẩy tiến bộ kỹ thuật nhanh chóng."
Vào tối cùng ngày, Evgeny Gaevoy, Giám đốc điều hành của Wintermute - một trong những công ty tạo lập thị trường hàng đầu, cũng đăng bài chia sẻ quan điểm về Ethereum, và đề cập rằng Ethereum hiện đang có nguy cơ rơi vào "xoáy ốc tử vong": "Nếu không có các ứng dụ cá cược, toàn bộ mục đích của ETH chỉ là gửi đồ trong Zazulu, thì giá sẽ rất thấp và an ninh cũng sẽ rất thấp. Khi giá ETH giảm, ngày càng ít ứng dụng tin rằng nó an toàn và sẽ chạy sang các chuỗi khác, điều này có thể tạo ra một xoáy ốc (tử vong) rất (chết chóc), làm giảm giá thêm."
Đối mặt với sự tấn công đột ngột từ cộng đồng, EF rõ ràng không có sẵn các biện pháp đối phó toàn diện để dập tắt cơn thịnh nộ của mọi người, thậm chí còn hành động ngược lại, bằng cách bán ETH để đáp lại đề xuất về việc đặt cọc của cộng đồng. Ngày hôm sau, Vitalik đăng bài thông báo về việc cập nhật tài chính của Quỹ Ethereum, rằng EF đã thiết lập một ví ký 3-trong-5 mới, EF sẽ sử dụng ví này để tham gia vào hệ sinh thái DeFi, và đã thực hiện các giao dịch thử nghiệm trên Aave.
Tuy nhiên, cộng đồng dường như không chấp nhận, chế giễu rằng "liệu họ lại chuẩn bị bán ra?". Cuộc tấn công vào EF này vẫn chưa lắng xuống, khói lửa vẫn chưa tan.
Ngay cả "Quỹ Thứ Hai" cũng đã xuất hiện, hướng sang trái hay sang phải?
Ngày 22 tháng 1, thị trường lan truyền tin đồn rằng nhà sáng lập của Lido, Konstantin Lomashuk, đã thành lập "Quỹ Ethereum Thứ Hai" (Second Foundation). Hiện tại, tài khoản Twitter chính thức của Quỹ Thứ Hai (@2nd_foundation_) đã được kích hoạt, và Konstantin Lomashuk cũng đã chia sẻ ngay bài đăng đầu tiên.
Bất kể cộng đồng trong nước và quốc tế tranh luận như thế nào, có một sự đồng thuận rằng Quỹ Ethereum cần phải đưa ra lựa chọn, vì sự khác biệt tự nhiên tồn tại giữa phe tả và phe hữu. Một người không thể vừa là phe tả vừa là phe hữu. Khi ngành gặp khó khăn, cần có chủ nghĩa lý tưởng của phe tả, khi ngành phát triển, cần có chủ nghĩa tăng tốc của phe hữu. Có người bình luận rằng "Nếu Ethereum đi theo con đường xây dựng mạng lưới quốc gia, sự đa dạng chính trị tất yếu sẽ tồn tại. Nếu có thể đảm bảo nhiều quỹ đối kháng và hợp tác, sẽ dẫn dắt Ethereum đến một tương lai vĩ đại hơn."
Hiện tại, Second Foundation có vẻ như là một kẻ gây rối, nhưng cũng có người cho rằng tại sao không kỳ vọng vào việc có thêm một vài bộ phận quản lý quyền lực phi tập trung, như Vitalik đã nêu trong một bài viết vào ngày 21 tháng 1 rằng tương lai của blockchain Ethereum là phi tập trung, và Quỹ Ethereum chỉ là một phần trong đó. Ông tiếp tục chỉ ra rằng: "EF không nên 'can thiệp quá mức', nó nên tự tin đại diện cho những phần mà nó có thể hiệu quả đại diện trong Ethereum, đồng thời có ý thức tạo ra và nuôi dưỡng không gian mở, để các tổ chức khác đại diện cho các khía cạnh khác của Ethereum. Một số khía cạnh thậm chí còn phù hợp hơn với hình thức định hướng lợi nhuận."
