Biên dịch | Aki Chen Wú nói về blockchain
Liên kết bài gốc:
https://vitalik.eth.limo/general/2025/03/29/treering.html
Theo bài viết của Vitalik, mọi người cho rằng "Trung Quốc là một quốc gia chú trọng đóng cửa và kiểm soát, công nghệ Hoa Kỳ nhìn chung có xu hướng mã nguồn mở hơn so với Trung Quốc", nhưng bây giờ có vẻ như họ đã hoàn toàn sai. Bởi vì rất khó thay đổi cách một nền văn hóa đối xử với những điều đã tồn tại, cũng như những thái độ đã được định hình. Sức hấp dẫn của không gian crypto là nó cung cấp một nền tảng công nghệ và văn hóa độc lập để làm những điều mới mà không bị gánh nặng quá mức của định kiến về hiện trạng.
Bài viết này sẽ mang đến mô hình "năm khoanh văn hóa và chính trị" do Vitalik đề xuất cùng phân tích sâu sắc của ông về bối cảnh quản lý AI và công nghệ toàn cầu hiện tại.
Logic cốt lõi: Thái độ của một nền văn hóa đối với những điều mới được định hình bởi không khí xã hội tại thời điểm đó, còn thái độ đối với những điều cũ lại được quyết định bởi quán tính vốn có. Những "năm khoanh văn hóa" này một khi đã hình thành thì rất khó thay đổi.
Thực tế quản lý ngày càng tăng dưới danh nghĩa chủ nghĩa tân tự do
Trong quá trình trưởng thành của tôi, có một điều thường khiến tôi bối rối: Mọi người luôn tuyên bố rằng chúng ta đang sống trong một xã hội "chủ nghĩa tân tự do sâu sắc", một xã hội rất ủng hộ "phi quản lý". Nhưng điều khiến tôi khó hiểu là, mặc dù có một số người tranh đấu cho chủ nghĩa tân tự do và phi quản lý, nhưng nhìn chung, các chính sách quản lý mà chính phủ thực thi lại rất khác xa với những ý tưởng này. Tổng số các quy định quản lý liên bang không giảm mà còn tăng, các quy định như Kiểm Tra Danh Tính (KYC), luật bản quyền, các biện pháp kiểm tra an ninh sân bay ngày càng nghiêm ngặt. Ngoài ra, từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, tỷ lệ thuế liên bang so với GDP của Hoa Kỳ vẫn duy trì ở mức tương đối ổn định.
1) Trực giác đối mặt thực tế: Mô hình "năm khoanh" tiết lộ sự đảo ngược bố cục AI Trung-Mỹ
Nếu bạn nói với ai đó vào năm 2020 rằng năm năm sau, giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, một quốc gia sẽ dẫn đầu trong lĩnh vực AI mã nguồn mở, quốc gia kia sẽ chiếm ưu thế trong lĩnh vực AI mã nguồn đóng, và hỏi họ ai sẽ dẫn đầu ở lĩnh vực nào, họ có lẽ sẽ nhìn bạn chằm chằm, nghi ngờ bạn đang đưa ra một câu đố khó. Bởi vì Hoa Kỳ vốn là quốc gia nhấn mạnh tính mở, còn Trung Quốc thì có xu hướng đóng cửa và kiểm soát. Xét về xu hướng công nghệ tổng thể, các công ty công nghệ Hoa Kỳ dường như rõ ràng là ưa thích mô hình mã nguồn mở hơn nhiều so với các đối tác Trung Quốc! Tuy nhiên, sự thật chứng minh rằng trực giác này hoàn toàn sai.
Điều gì đã xảy ra? Trong bài viết này, tôi sẽ đưa ra một cách giải thích đơn giản mà tôi gọi là "mô hình năm khoanh của chính trị và văn hóa":
Nội dung cụ thể của mô hình như sau:
Cách một nền văn hóa đối xử với những điều mới phụ thuộc vào thái độ và cơ chế khích lệ phổ biến trong một thời gian cụ thể.
Cách một nền văn hóa đối xử với những điều cũ chủ yếu do quán tính duy trì hiện trạng (tức là "định kiến về hiện trạng") điều khiển.
Mỗi thời đại sẽ khắc một "năm khoanh" mới trên cây văn hóa này, và khi một năm khoanh mới được hình thành, xã hội cũng sản sinh ra một loạt khái niệm về những vấn đề mới nổi. Tuy nhiên, những khái niệm này một khi được hình thành, sẽ nhanh chóng được cố định, trở nên sâu sắc và khó lay chuyển. Sau đó, một năm khoanh mới lại tiếp tục chồng lên trên, thúc đẩy xã hội định hình thái độ và phản ứng văn hóa tiếp theo để đối phó với các chủ đề mới.
2) Từ Internet đến AI: Làm thế nào Trung Quốc và Hoa Kỳ được dẫn dắt bởi quán tính văn hóa trong việc quản lý công nghệ
Hoa Kỳ quả thực đã trải qua một xu hướng phi quản lý, nhưng đỉnh cao của xu hướng này chủ yếu diễn ra vào những năm 90 của thế kỷ trước (nếu bạn quan sát kỹ các biểu đồ dữ liệu, bạn sẽ rất rõ ràng về điều này). Sau khi bước vào thế kỷ 21, không khí tổng thể đã dần chuyển sang quản lý và kiểm soát nhiều hơn. Tuy nhiên, nếu xét cụ thể những thứ "lớn lên" vào những năm 90 (chẳng hạn như Internet), bạn sẽ thấy rằng trong nhiều thập kỷ tiếp theo, chúng vẫn giữ nguyên dấu ấn văn hóa ban đầu - một Internet tự do và mở. Một khi quan niệm này được hình thành, nó sẽ được cố định sâu sắc như một năm khoanh. Sự cố định này đã giúp Hoa Kỳ (và các quốc gia khác trên thế giới chịu ảnh hưởng của nó) được hưởng môi trường Internet tương đối tự do và mở trong một thời gian dài.
Gieo trồng cây mới: Sáng tạo hiệu quả hơn là thay đổi hiện trạng
Nói rộng hơn, thông điệp ẩn chứa ở đây là: Một khi một điều gì đó đã tồn tại đủ lâu, và các quan niệm văn hóa xung quanh nó đã được cố định, thì việc thay đổi những quan niệm này sẽ rất khó khăn. Điều dễ thực hiện hơn là tạo ra các mô hình hành vi mới, để các mô hình mới này cạnh tranh và thay thế các mô hình cũ, đồng thời đảm bảo rằng ngay từ giai đoạn đầu hình thành của mô hình mới này đã thiết lập được các quy tắc và nền tảng văn hóa tốt. Sự chuyển đổi này có thể được thực hiện theo nhiều cách: phát triển công nghệ mới là một phương pháp, thử nghiệm các quy phạm xã hội mới thông qua Internet (dù là cộng đồng trực tuyến hay cộng đồng thực) là một phương pháp khác. Và đây chính là một trong những đặc tính hấp dẫn nhất của tiền điện tử và Web3 đối với tôi: nó cung cấp một môi trường công nghệ và văn hóa độc lập, có thể tự do khám phá và thử nghiệm những điều mới mà không bị ràng buộc quá mức bởi "định kiến về hiện trạng". Chúng ta không cần phải mất công nuôi dưỡng những cây cổ thụ cũ, mà có thể trồng và nuôi dưỡng những giống cây mới, để mang lại sức sống mới cho khu rừng này.
