“Miễn phi tập trung , thì sẽ không có thực thể pháp lý nào, và cơ quan quản lý không thể can thiệp.” Đây từng là nơi trú ẩn mà nhiều doanh nhân vay mượn Chuỗi cho rằng. Họ đang cố gắng xây dựng một “ngân hàng thuật toán” không cần CEO hay trụ sở chính.
Tác giả: Zhang Qianwen, Luật sư, Công ty Dịch vụ Pháp lý Blockchain Mankiw
giới thiệu
“Miễn phi tập trung , thì sẽ không có thực thể pháp lý nào, và cơ quan quản lý không thể can thiệp.” Đây từng là nơi trú ẩn mà nhiều doanh nhân vay mượn Chuỗi cho rằng . Họ đang cố gắng xây dựng một “ngân hàng thuật toán” không cần CEO hay trụ sở chính.
Tuy nhiên, với các hình phạt được áp đặt trong vụ Ooki DAO tại Hoa Kỳ, bức màn "phi chủ thể hóa" này đang bị các cơ quan quản lý xuyên thủng từng lớp. Theo logic nghiêm ngặt hơn của "quy định mang tính đột phá", vay mượn Chuỗi thực sự có thể tiến xa đến mức nào?
Cho vay Chuỗi : Ngân hàng tự động cho Web3
Vay mượn Chuỗi có thể được hiểu như một cỗ máy vay mượn tự động hoạt động mà không cần sự can thiệp của con người. Các chức năng chính của nó bao gồm:
- Quỹ cho vay tự động: Người cho vay gửi tiền vào một quỹ công cộng được quản lý bằng mã lập trình và ngay lập tức bắt đầu nhận lãi.
- Thế chấp vượt mức: Người vay phải thế chấp tài sản vượt quá số tiền vay để kiểm soát rủi ro.
- Thiết lập lãi suất bằng thuật toán: Lãi suất được điều chỉnh tự động bởi một thuật toán dựa trên cung và cầu vốn, hoàn toàn theo cơ chế thị trường.
Mô hình này loại bỏ nhân vật trung gian của các ngân hàng truyền thống, cho phép thị trường vay mượn tự động toàn cầu hoạt động 24/7. Nó không yêu cầu xem xét thủ công và được thực hiện hoàn toàn tự động bằng mã lập trình, giúp cải thiện đáng kể hiệu quả sử dụng vốn, giải phóng thanh khoản tài sản và cung cấp nguồn đòn bẩy tự nhiên cho thị trường crypto.
- Lý tưởng thật cao cả: Tại sao các doanh nhân lại theo đuổi "phi chủ thể hóa"?
Trong lĩnh vực tài chính truyền thống, các ngân hàng và nền tảng lending có các thực thể doanh nghiệp được xác định rõ ràng, vì vậy việc liên hệ với ai khi có vấn đề phát sinh là rất rõ ràng. Tuy nhiên, vay mượn Chuỗi , theo thiết kế của nó, cố gắng loại bỏ khái niệm "ai". Nó không chỉ theo đuổi nặc danh đơn thuần, mà là một kiến trúc hệ thống, chủ yếu thể hiện ở hai khía cạnh:
1. Đối thủ là mã lập trình , không phải con người.
Thay vì ký hợp đồng với bất kỳ công ty hoặc cá nhân nào, bạn tương tác trực tiếp với một hợp đồng thông minh công khai, tự động thực thi. Tất cả các quy tắc vay mượn, chẳng hạn như lãi suất và tỷ lệ tài sản thế chấp, đều được mã hóa cứng trong chương trình. Đối tác giao dịch của bạn chính là chương trình này.
2. Việc ra quyết định dựa trên cộng đồng, chứ không phải dựa trên ban quản lý.
Giao thức này không có hội đồng quản trị hay CEO. Nâng cấp lớn hoặc điều chỉnh thông số được quyết định bằng cuộc bỏ phiếu của người nắm giữ token quản trị được phân bổ trên toàn cầu. Quyền lực được phân tán, do đó làm mờ đi ranh giới trách nhiệm.
Đối với các doanh nhân, lựa chọn "phi chủ thể hóa" không chỉ là một lý tưởng mà còn là một chiến lược sinh tồn thực tế , với mục đích cốt lõi là tự vệ:
- Bất chấp quy định: Vay mượn truyền thống đòi hỏi giấy phép tài chính đắt đỏ và tuân thủ các quy tắc nghiêm ngặt. Việc định vị mình là một "nhà phát triển công nghệ" thay vì một "tổ chức tài chính" nhằm mục đích vượt qua những rào cản này.
- Trách nhiệm phòng vệ: Khi người dùng chịu tổn thất do các sự kiện như tấn hacker, đội ngũ có thể viện dẫn rằng "mã mã nguồn mở và giao thức không được quản lý" nhằm tránh trách nhiệm bồi thường như các nền tảng truyền thống.
- Quyền tài phán mang tính phòng thủ: Do không có sự hiện diện vật lý và máy chủ được phân tán toàn cầu, nên rất khó để bất kỳ quốc gia nào có thể dễ dàng vô hiệu hóa nó. Đặc điểm "không thể bị vô hiệu hóa" này chính là biện pháp phòng thủ tối ưu chống lại rủi ro địa chính trị.
Thực tế phũ phàng là: Tại sao cách tiếp cận "mã nguồn vô hại" lại không hiệu quả?
I. Rủi ro về mặt pháp lý :
Sự thận trọng của các cơ quan quản lý đối với vay mượn trên Chuỗi xuất phát từ ba rủi ro cốt lõi không thể bỏ qua:
1. Ngân hàng ngầm:
Cho vay Chuỗi , về bản chất là tạo ra tín dụng, hoạt động hoàn toàn nằm ngoài hệ thống ngân hàng trung ương và các cơ quan quản lý tài chính, khiến nó trở thành một hoạt động ngân hàng ngầm điển hình. Một giá giảm quy mô lớn có thể gây ra phản ứng dây chuyền thanh lý, tạo ra rủi ro hệ thống và ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống tài chính.
2. Chứng khoán bất hợp pháp:
Việc người dùng gửi tài sản vào một quỹ chung để kiếm lãi được các cơ quan quản lý như SEC của Hoa Kỳ coi là rất giống với việc phát hành "chứng khoán" chưa đăng ký ra công chúng. Hứa hẹn và cung cấp lợi nhuận, bất kể công nghệ đó phi tập trung đến mức nào, đều có thể vi phạm luật chứng khoán.
3. Rủi ro rửa tiền:
Mô hình gộp quỹ dễ bị hacker lợi dụng: chúng gửi "tiền" đánh cắp làm tài sản thế chấp, sau đó cho vay stablecoin"sạch", cắt đứt khả năng truy vết chuỗi tiền và dễ dàng thực hiện rửa tiền, gây ra mối đe dọa trực tiếp đến an ninh tài chính.
Nguyên tắc quản lý: Nội dung hơn hình thức
- Quy định chức năng: Họ không quan tâm bạn là một công ty hay chỉ là mã lập trình; họ chỉ quan tâm liệu bạn có thực sự đang thực hiện công việc của một ngân hàng, thu hút tiền gửi và cho vay hay không. Nếu bạn tham gia vào việc kinh doanh tài chính, bạn phải tuân thủ quy định tài chính.
- Tăng cường thực thi: Nếu không có thực thể pháp lý rõ ràng để chịu trách nhiệm, họ sẽ trực tiếp truy tìm nguồn gốc đến các nhà phát triển và người nắm giữ token quản trị cốt lõi. Trường hợp của Ooki DAO là một tiền lệ, trong đó các thành viên tham gia bỏ phiếu quản trị cũng bị quy trách nhiệm.
Nói một cách đơn giản, "phi chủ thể hóa" chỉ khiến hệ thống trông có vẻ "không người điều khiển", nhưng miễn là nó có thể gây nguy hiểm cho an ninh tài chính hoặc gây hại cho nhà đầu tư, cơ quan quản lý, giống như cảnh sát giao thông, chắc chắn sẽ phạt và cố gắng tìm ra "chủ sở hữu" đang ẩn náu phía sau.
II. Những quan niệm sai lầm:
Nhiều doanh nhân cố gắng lách luật bằng những cách sau, nhưng những biện pháp này đã chứng tỏ rất dễ bị phá vỡ. Bốn điểm sau đây là những quan niệm sai lầm phổ biến:
- Quan niệm sai lầm 1: Quản trị DAO được miễn trừ trách nhiệm pháp lý: các quyết định được đưa ra bằng bỏ phiếu của cộng đồng, và pháp luật không trừng phạt số đông.
Trong vụ việc Ooki DAO, người nắm giữ token tham gia bỏ phiếu cũng bị xác định là quản trị viên và bị trừng phạt. Nếu một DAO không được đăng ký, nó có thể được coi là "đối tác chung", và mỗi thành viên sẽ phải chịu trách nhiệm liên đới vô hạn.
- Quan niệm sai lầm thứ 2: Chỉ viết mã, không vận hành: Tôi chỉ phát triển hợp đồng thông minh mã nguồn mở, còn phần giao diện người dùng được triển khai bởi người khác.
Mặc dù EtherDelta là một giao thức giao dịch phi tập trung, SEC đã xác định rằng người sáng lập Zachary Coburn đã viết, triển khai và thu lợi từ các hợp đồng thông minh, và do đó phải chịu trách nhiệm về sàn giao dịch chưa đăng ký này.
- Quan niệm sai lầm thứ 3: Việc triển khai nặc danh không thể bị phát hiện: Danh tính đội ngũ được che giấu, địa chỉ IP máy chủ được giấu kín và chúng không thể bị theo dõi.
Nặc danh tuyệt đối gần như là một điều không tưởng! Tiền có thể được chuyển đổi thành tiền mặt trên sàn giao dịch tập trung, hồ sơ cam kết mã nguồn và thông tin trên mạng xã hội đều có thể tiết lộ danh tính của một người.
- Quan niệm sai lầm thứ 4: Kiến trúc phần mềm ở nước ngoài nằm ngoài phạm vi quyền hạn của SEC Hoa Kỳ: Công ty đặt trụ sở tại Seychelles, nhưng máy chủ được đặt trên đám mây, vì vậy SEC Hoa Kỳ không có thẩm quyền.
Quyền tài phán "mở rộng" của Hoa Kỳ rất mạnh. Nếu chỉ cần một người dùng Hoa Kỳ truy cập hoặc giao dịch liên quan đến stablecoin bằng đô la Mỹ, các cơ quan quản lý của Hoa Kỳ có thể khẳng định quyền tài phán. BitMEX đã bị phạt nặng và người sáng lập của nó đã bị kết án.
Tình thế tiến thoái lưỡng nan của doanh nhân: Thách thức thực tế của việc "phi chủ thể hóa" hoàn toàn
Khi các doanh nhân lựa chọn "giấu kín danh tính" hoàn toàn nhằm mục đích lách luật, họ phải đối mặt với vô số trở ngại:
1. Không thể ký kết hợp đồng, việc hợp tác gặp nhiều khó khăn.
Mã nguồn không thể đóng vai trò là một thực thể pháp lý để ký kết hợp đồng. Khi nói đến việc thuê máy chủ, thuê công ty kiểm toán hoặc hợp tác với nhà tạo lập thị trường, không ai có thể ký thỏa thuận thay mặt cho nhà phát triển. Nếu nhà phát triển tự mình ký, cá nhân đó sẽ phải chịu trách nhiệm; nếu họ không ký, sẽ không thể thiết lập quan hệ đối tác với các tổ chức lớn, có uy tín.
2. Không thể bảo vệ quyền lợi của mình; mã nguồn bị sao chép tùy ý.
Web3 đề cao mã nguồn mở mở, nhưng điều này có nghĩa là các đối thủ cạnh tranh có thể sao chép hợp pháp mã nguồn, giao diện và thậm chí cả thương hiệu của bạn, chỉ cần thực hiện những sửa đổi nhỏ (tức là "fork"). Nếu không có thực thể pháp lý nào để thực thi điều này, việc bảo vệ tài sản trí tuệ của bạn thông qua khởi kiện hoặc các biện pháp khác sẽ rất khó khăn.
3. Việc không có tài khoản ngân hàng gây cản trở việc thanh toán lương và tài chính.
Việc thiếu tài khoản ngân hàng khiến các DAO không thể trực tiếp nhận đầu tư bằng tiền pháp định, trả lương cho nhân viên và đóng góp vào bảo hiểm xã hội. Điều này hạn chế nghiêm trọng việc tuyển dụng và cản trở dòng vốn từ các tổ chức đầu tư lớn truyền thống.
4. Quyết định chậm chạp, bỏ lỡ cơ hội quản lý khủng hoảng.
Việc trao toàn bộ quyền ra quyết định cho cộng đồng DAO đồng nghĩa với việc bất kỳ quyết định quan trọng nào cũng sẽ đòi hỏi một quy trình Đề án, thảo luận và bỏ phiếu kéo dài. Trong trường hợp bị tấn hacker hoặc thị trường biến động mạnh, "quy trình dân chủ" này có thể khiến các dự án bỏ lỡ thời điểm phản ứng tối ưu và không thể cạnh tranh hiệu quả với các đối thủ tập trung.
Lộ trình tuân thủ: Làm thế nào các doanh nhân có thể "xây dựng lại bản sắc" của mình
Đối diện thực tế, các dự án hàng đầu không còn theo đuổi việc loại bỏ hoàn toàn tính chủ quan, mà thay vào đó chuyển sang mô hình thực dụng "Bộ luật + Pháp luật", cốt lõi là thiết lập một "khuôn khổ" tuân thủ cho giao thức.
Ba kiến trúc tuân thủ chính hiện đang được sử dụng:
1. Kiến trúc hai tầng cho phát triển và quản trị:
- Công ty điều hành: Một công ty phần mềm điển hình được đăng ký tại Singapore hoặc Hồng Kông, chịu trách nhiệm phát triển giao diện người dùng, tuyển dụng và tiếp thị. Công ty này tự mô tả mình là "nhà cung cấp dịch vụ công nghệ" và không trực tiếp tham gia vào việc kinh doanh tài chính.
- Tổ chức nền tảng: Một tổ chức phi lợi nhuận được thành lập tại Quần đảo Cayman hoặc Thụy Sĩ, chịu trách nhiệm quản lý kho bạc token và việc bỏ phiếu của cộng đồng. Tổ chức này đóng vai trò là hiện thân pháp lý của giao thức và chịu trách nhiệm cuối cùng.
2. Công ty TNHH DAO:
Bằng cách trực tiếp sử dụng luật của Wyoming hoặc Quần đảo Marshall, DAO có thể được đăng ký như một loại công ty trách nhiệm hữu hạn mới. Điều này giới hạn trách nhiệm của các thành viên ở mức số tiền họ đã đầu tư, tránh được rủi ro trách nhiệm vô hạn.
3. Giao diện người dùng tuân thủ quy định và DeFi có quyền truy cập:
Mặc dù giao thức cơ bản không thể ngăn chặn bất kỳ ai sử dụng nó, nhưng trang web chính thức do nhóm dự án vận hành có thể lọc người dùng:
- Chặn theo vị trí địa lý: Chặn truy cập từ các địa chỉ IP nằm trong khu vực bị trừng phạt hoặc có rủi ro cao.
- Kiểm tra địa chỉ: Sử dụng các công cụ chuyên nghiệp để chặn các địa chỉ đã biết hacker và hoạt động rửa tiền.
- Thiết lập quỹ cho vay tuân thủ quy định KYC: Pool thanh khoản được thành lập với sự hợp tác của các tổ chức, dành riêng cho người dùng chuyên nghiệp đã hoàn tất quá trình xác minh danh tính.
Kết luận: Từ "Thiên đường lập trình" đến "Cơ sở hạ tầng mới tuân thủ quy định"
Xu hướng lớn tiếp theo trong lĩnh vực vay mượn Chuỗi chắc chắn là RWA (Real-World Assets), công nghệ này sẽ đưa tài sản thực tế (như trái phiếu chính phủ và bất động sản) lên Chuỗi . Tuy nhiên, để xử lý hàng nghìn tỷ đô la trong các quỹ truyền thống, một thực thể pháp lý rõ ràng và cấu trúc tuân thủ là điều cần thiết để gia nhập thị trường.
Tuân thủ không phải là sự phản bội sứ mệnh ban đầu của chúng ta, mà là con đường thiết yếu để các dự án Web3 tiến vào dòng chính. Tương lai của vay mượn Chuỗi sẽ không phải là sự lựa chọn nhị phân giữa " phi tập trung hay tuân thủ", mà là sự tích hợp song song giữa "quyền tự chủ mã nguồn + tư cách pháp nhân".
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Là blockchain, các bài viết được đăng tải trên trang web này chỉ thể hiện quan điểm cá nhân của tác giả và khách mời và không phản ánh lập trường của Web3Caff. Thông tin trong các bài viết chỉ mang tham khảo và không cấu thành bất kỳ lời khuyên hoặc đề nghị đầu tư nào. Vui lòng tuân thủ các luật và quy định hiện hành của quốc gia hoặc khu vực của bạn.
Chào mừng bạn đến với cộng đồng chính thức của Web3Caff : Tài khoản Twitter | Tài khoản Twitter nghiên cứu của Web3Caff | Nhóm độc giả WeChat | Tài khoản chính thức WeChat
