Được viết bởi: đùi
Howard Marks, một cựu binh Phố Wall và người sáng lập Oaktree Capital, gần đây đã đưa ra một tuyên bố đáng suy ngẫm. Về cơ bản, ông nói rằng nếu cơn sốt AI lần cuối cùng không dẫn đến một vụ vỡ bong bóng kinh điển, thì đó sẽ là ngoại lệ duy nhất trong lịch sử tài chính của loài người.
Vấn đề là phần lớn mọi người đang tập trung vào những điều sai lầm.
Chúng ta vẫn đang tranh luận xem giá cổ phiếu của Nvidia có quá cao hay không, hoặc ai sẽ trở thành Cisco tiếp theo. Mọi người đều dán mắt vào biểu đồ nến, cố gắng tìm kiếm manh mối nhỏ nhất về một cuộc khủng hoảng. Tuy nhiên, tâm bão thực sự không nằm ở sàn giao dịch nhộn nhịp, mà ở góc khuất lặng lẽ đó—thị trường tín dụng—nơi quyết định sự sống còn.
Đây không phải là bài toán về tỷ lệ giá trên thu nhập (P/E), mà là một canh bạc đầy rủi ro dựa trên nợ khổng lồ.
01 "Con bò sữa" đang biến mất
Quan niệm sai lầm lớn nhất của chúng ta trong câu chuyện này là các ông trùm công nghệ vô cùng giàu có. Chúng ta cho rằng họ đang dùng số tiền dư thừa của mình để thong thả định hình lại thế giới bằng trí tuệ nhân tạo.
Nhưng những con số trong sổ sách lại cho thấy một thực tế hoàn toàn khác.
Hãy quay ngược thời gian về trước khi ChatGPT làm chấn động thế giới. Khi đó, Microsoft là "con bò sữa" đáng tin cậy nhất hành tinh. Lượng tiền mặt dự trữ của họ vượt quá nợ đến 30%, khiến họ vô cùng ổn định. Nhưng chỉ vài năm sau, để đáp ứng nhu cầu không ngừng nghỉ của trí tuệ nhân tạo, tình hình đã đảo ngược hoàn toàn: hiện nay, nợ của Microsoft vượt quá lượng tiền mặt dự trữ đến 20%.
Tình hình của Meta (trước đây là Facebook) thậm chí còn tồi tệ hơn. Năm 2022, Zuckerberg có nợ gấp ba lần; và đến quý cuối cùng, nợ của ông đã vượt quá lượng tiền mặt dự trữ tới 15%.
Amazon, vốn luôn ưa chuộng đòn bẩy tài chính cao, hiện đang có nợ nhiều hơn tiền mặt đến 50%. Còn Oracle, đế chế phần mềm từng kiếm được rất nhiều tiền, giờ đây không chỉ có dòng tiền eo hẹp mà còn gánh trên vai một núi nợ khổng lồ.
Chỉ trong vòng bốn năm, những gã khổng lồ ở Thung lũng Silicon đã thay đổi. Để theo đuổi trí tuệ nhân tạo (AI), "chén thánh" mà việc hiện thực hóa còn nhiều bất trắc, và để tránh bị tụt hậu so với cuộc cách mạng công nghiệp tiếp theo, họ không chỉ dốc hết tiền tiết kiệm tích lũy nhiều năm mà còn đặt cược cả thu nhập tương lai, ký kết những khoản vay khổng lồ.
02 "Dự án bất động sản" không thể bỏ hoang
Đây không chỉ là câu chuyện về tiền bạc; đây là câu chuyện về "không lối thoát".
Nhìn lại cuộc khủng hoảng thế chấp lần năm 2008, khi giá nhà sụp đổ và người dân lâm vào cảnh túng thiếu, những chủ nhà mắc nợ nặng nề đã đưa ra một quyết định đau đớn nhưng hợp lý: họ trả lại chìa khóa cho ngân hàng và bỏ đi. Đây là hình thức vỡ nợ cá nhân – để lại gánh nặng cho ngân hàng trong khi cuộc sống vẫn tiếp diễn.
Nhưng trong trò chơi trí tuệ nhân tạo, không có lựa chọn nào là "ném chìa khóa vào ngân hàng".
Microsoft, Oracle và Meta hiện đang nhân vật giống các nhà phát triển phải hoàn thành công việc hơn là những chủ nhà. Khi họ ký các hợp đồng sản xuất chip trị giá hàng tỷ đô la và đóng lô chip đầu tiên vào trung tâm dữ liệu trên vùng đất hoang, họ đã ký một "lời thề trung thành".
Nếu ngày mai tín dụng thắt chặt và Oracle không thể vay tiền nữa, liệu họ có thể chỉ vào trung tâm dữ liệu đang xây dở của mình và nói, "Tôi xong rồi"?
Không thể.
Nếu những sản phẩm dang dở này không được hoàn thiện, chúng sẽ không chỉ trở nên vô giá trị mà còn phải đối mặt với những khoản phạt khổng lồ vì vi phạm hợp đồng, và điều đó sẽ dẫn đến sự sụp đổ ngay lập tức khả năng cạnh tranh cốt lõi.
Vậy nên, ngay cả khi phía trước là một hố lửa, họ vẫn phải nghiến răng chịu đựng và tiếp tục đốt tiền.
Đây là một cái bẫy nợ kinh điển: bất kể AI có sinh lời hay không, bạn cũng không thể dừng lại. Nếu bạn dừng lại, hàng tỷ đô la trước đó sẽ lập tức biến mất.
Để tiếp tục con đường này, cần có nguồn vốn tín dụng liên tục chảy vào.
Đây là lý do tại sao bong bóng AI được cho là đáng sợ hơn cả bong bóng thị trường chứng khoán. Một vụ sụp đổ thị trường chứng khoán (như năm 2000) chỉ có nghĩa là tài sản của mọi người bị thu hẹp và cuộc sống trở nên khó khăn hơn một chút; nhưng nếu tín dụng sụp đổ, khiến các tập đoàn khổng lồ không thể vay tiền để duy trì hoạt động cơ sở hạ tầng của họ, thì đó là một cơn ngừng tim.
03. Nỗi sợ hãi là hình thức đòn bẩy cao nhất.
Tại sao những CEO cực kỳ thông minh này lại tự đẩy mình vào thế khó này?
Vì sợ hãi.
Đây không chỉ đơn thuần là lòng tham, mà còn là nỗi lo lắng hiện sinh sâu sắc. Tại ngã ba đường của sự thay đổi công nghệ, sự thụ động đồng nghĩa với cái chết. Nếu bạn dám ngồi trên bờ và chỉ đứng nhìn, bạn sẽ bỏ lỡ Kỷ nguyên Khám phá tiếp theo. Để tiếp tục tham gia cuộc chơi, những gã khổng lồ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc vay nợ và đặt cược.
Như vậy, chúng ta đã chứng kiến một canh bạc hai chiều khổng lồ này:
Nếu trí tuệ nhân tạo (AI) thành công: Quá trình này có thể mất từ 6 đến 10 năm. Nhưng trong suốt 10 năm đó, các công ty sẽ phải gánh chịu khoản lãi suất khổng lồ, và số tiền lẽ ra được dùng để phát triển sản phẩm mới sẽ phải dùng để trả nợ. Điều này sẽ khiến những gã khổng lồ công nghệ từng nhanh nhẹn trở nên lúng túng và suy yếu.
Nếu tín dụng sụp đổ trước: Trước khi AI thực sự kiếm được nhiều tiền, nếu các ngân hàng cảm thấy rủi ro quá cao và thắt chặt cho vay, thì vòng xoay kinh doanh dựa trên vay mượn này sẽ lập tức đứt gãy, giống như một sợi dây căng.
Ngành công nghệ hiện nay giống như đổ thêm xăng vào đám cháy âm ỉ. Bề ngoài, chúng ta chỉ thấy sự cuồng nhiệt trên thị trường chứng khoán, nhưng bên dưới bề mặt, nhiên liệu nợ tích lũy đã ngấm vào từng tấc đất.
04 Kết thúc
Hầu hết các nhà đầu tư đều nghĩ, "Tôi đủ thông minh để rút lui trước khi bong bóng vỡ."
Đây là một ảo tưởng điển hình của người sống sót. Ai cũng mơ tưởng đến việc thu lợi nhuận ở đỉnh điểm, mua vào trái phiếu chính phủ, rồi đi tắm nắng trên bãi biển.
Nhưng lịch sử không bao giờ diễn ra theo kịch bản này.
Nó giống như việc đi thang cuốn lên tầng trên: êm ái, thoải mái, thậm chí còn khiến bạn buồn ngủ; nhưng đi xuống tầng dưới thường có nghĩa là bạn đang nhảy thẳng vào giếng thang máy. Khi cánh cửa nặng nề của chu kỳ tín dụng đột ngột đóng lại, mọi người đều bị dồn vào một đường ray chật chội—tức là vào một vài cổ phiếu công nghệ cốt lõi—và lối ra sẽ bị chặn ngay lập tức.
Vì vậy, đừng chỉ tập trung vào việc giá cổ phiếu của Nvidia tăng hay giảm vào ngày mai. Rủi ro thực sự nằm ở chỗ liệu nền tảng tín dụng hỗ trợ sự thịnh vượng này có còn vững chắc hay không.
Khi Microsoft bắt đầu hoạt động như một nhà phát triển bất động sản với đòn bẩy tài chính cao, đã đến lúc phải tỉnh giấc: đây không còn chỉ là những giấc mơ công nghệ nữa; mà là một câu chuyện khắc nghiệt về việc tìm kiếm một tia hy vọng sống sót trong vũng lầy nợ.
Bài viết này được tổng hợp từ nội dung podcast của Eurodollar University và chỉ mang tham khảo. Nó không phải là lời khuyên đầu tư.
