Tờ New York Times cho biết, Iran sẵn sàng đình chỉ hoạt động làm giàu uranium trong tối đa 5 năm. Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã bác bỏ, kiên quyết yêu cầu thời hạn lên tới 20 năm - mức mà Washington coi là điều kiện then chốt để chấm dứt xung đột.
Phía Iran lập tức phản pháo, chỉ chấp nhận một khoảng thời gian "ở mức 1 chữ số" (dưới 10 năm). Bất đồng này nhanh chóng trở thành nút thắt lớn nhất, khiến hai bên chưa thể đạt được thỏa thuận.
Trọng tâm tranh cãi xoay quanh chương trình hạt nhân của Tehran, đặc biệt là việc Iran có chấp nhận từ bỏ hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium và xử lý kho dự trữ hiện có hay không. Đây được xem là “lằn ranh đỏ” khiến tiến trình đàm phán liên tục đổ vỡ.
Song song đó, Washington còn yêu cầu Iran phải đưa toàn bộ lượng uranium làm giàu cao ra khỏi lãnh thổ. Đáp lại, Tehran đề xuất một phương án - giảm mức làm giàu (down-blending) - dưới sự giám sát quốc tế.
Trong bối cảnh thời hạn ngừng bắn dự kiến kết thúc vào ngày 21/4 đang đến gần, các bên trung gian gồm Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đang chạy đua để thu hẹp khoảng cách và cứu vãn một thỏa thuận hòa bình.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết các nỗ lực hòa giải vẫn đang được đẩy mạnh, trong khi Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty dự kiến tới Washington trong tuần này để tiếp tục vận động ngoại giao.
Phía Thổ Nhĩ Kỳ cũng nhập cuộc. Ngoại trưởng Hakan Fidan nhận định các lập trường ban đầu thường mang tính “tối đa hóa lợi ích”, nhưng tin rằng hai bên vẫn có thiện chí tìm tiếng nói chung nhằm duy trì lệnh ngừng bắn lâu dài.
Trong khi đàm phán còn dang dở, Tổng thống Donald Trump bất ngờ công bố lệnh phong tỏa hàng hải Iran. Động thái này càng khiến không khí thêm căng thẳng.
Hôm 13/4, ông Trump đã nói với phóng viên tại Nhà Trắng rằng Iran đã chủ động gọi điện, và bày tỏ mong muốn đạt thỏa thuận. Tuy nhiên, vị Tổng thống Mỹ “không quan tâm” Iran có quay lại bàn đàm phán hay không. Mỹ sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Đáng chú ý, phía Iran cho rằng họ đã tiến rất gần tới một thỏa thuận sơ bộ vào ngày 11/4, hưng bị “hụt hẫng” sau cuộc họp báo của Phó Tổng thống JD Vance.
Nguồn tham khảo: The New York Times, Axios
