Bộ Tài chính đang lấy ý kiến cho dự thảo sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa với nhiều đề xuất đáng chú ý, trong đó nổi bật là định hướng cho phép doanh nghiệp sử dụng tài sản số để tiếp cận vốn vay thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp truyền thống như bất động sản. Đây được xem là một trong những thay đổi có thể tạo tác động lớn tới cộng đồng startup, doanh nghiệp công nghệ và các SME đang gặp khó khăn trong việc huy động vốn.
Theo nội dung dự thảo, các tổ chức tín dụng sẽ được khuyến khích mở rộng tiêu chí đánh giá doanh nghiệp khi xét duyệt cho vay. Thay vì chỉ tập trung vào tài sản đảm bảo hữu hình, ngân hàng có thể xem xét xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp, hiệu quả phương án sản xuất – kinh doanh, dòng tiền vận hành cũng như tiềm năng mở rộng thị trường trong tương lai. Động thái này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nút thắt vốn kéo dài nhiều năm đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.
Hiện nay, phần lớn SME vẫn gặp khó trong việc vay vốn do thiếu tài sản thế chấp đủ tiêu chuẩn. Nhiều doanh nghiệp công nghệ, startup blockchain, AI, thương mại điện tử hay các công ty hoạt động theo mô hình số thường sở hữu lượng lớn tài sản vô hình như dữ liệu, phần mềm, tên miền, quyền sở hữu trí tuệ hoặc tài sản số, nhưng lại khó được ngân hàng chấp nhận làm tài sản bảo đảm. Theo nhiều báo cáo thị trường, khoảng 80% doanh nghiệp nhỏ và vừa từng gặp rào cản tiếp cận tín dụng vì không đáp ứng yêu cầu tài sản thế chấp.
Đề xuất mới của Bộ Tài chính xuất hiện trong bối cảnh nhiều quốc gia đang bắt đầu xây dựng khung pháp lý cho tài sản số và tài chính số. Trong thời gian gần đây, thị trường quốc tế ghi nhận xu hướng các ngân hàng lớn thử nghiệm mô hình thế chấp bằng token hóa tài sản, stablecoin hoặc tài sản kỹ thuật số được định danh rõ ràng trên blockchain. Một số trung tâm tài chính tại châu Á như Singapore, Hong Kong hay UAE cũng đang thúc đẩy cơ chế pháp lý cho hoạt động tài trợ vốn liên quan tới tài sản số nhằm thu hút doanh nghiệp công nghệ và dòng vốn đổi mới sáng tạo.
Nếu được thông qua tại kỳ họp Quốc hội dự kiến diễn ra vào tháng 10 tới, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sửa đổi có thể chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
