Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington và Tehran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm chấm dứt căng thẳng kéo dài nhiều tháng qua, đồng thời khẳng định ông đã quyết định không triển khai kế hoạch tấn công quân sự nhằm vào Iran sau khi các cuộc đàm phán đạt được những bước tiến đáng kể.
Phát biểu trước báo giới, ông Trump mô tả các cuộc thương lượng gần đây là một “thỏa thuận tuyệt vời”, nhấn mạnh rằng phần lớn nội dung đã được thống nhất và các bên hiện chỉ còn hoàn thiện những văn kiện cuối cùng. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, quá trình ký kết có thể diễn ra trong vài ngày tới tại một địa điểm ở châu Âu, đánh dấu bước ngoặt lớn trong quan hệ giữa Washington và Tehran sau nhiều tháng đối đầu căng thẳng.
Mặc dù không trực tiếp tham dự lễ ký kết nếu sự kiện diễn ra, Tổng thống Trump cho biết Phó Tổng thống JD Vance cùng nhiều quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ sẽ đại diện Washington tham gia. Ông cũng tiết lộ một trong những nội dung quan trọng đang được xem xét là việc khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng chiến lược bậc nhất thế giới.
Theo ông Trump, nếu thỏa thuận được hoàn tất, Mỹ sẽ từng bước dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa hải quân liên quan đến khu vực này. Nhà Trắng kỳ vọng động thái đó sẽ giúp ổn định nguồn cung năng lượng toàn cầu, giảm áp lực đối với thị trường dầu mỏ và kéo giá năng lượng đi xuống sau giai đoạn biến động mạnh.
Khi được hỏi liệu giới lãnh đạo Iran đã chấp thuận các điều khoản chính hay chưa, Tổng thống Trump cho biết ông tin rằng tín hiệu từ Tehran là tích cực. Tuy nhiên, phía Iran vẫn tỏ ra thận trọng và chưa đưa ra bất kỳ xác nhận chính thức nào về việc một thỏa thuận cuối cùng đã được thông qua.
Từ tháng 3 năm nay, ông Trump nhiều lần khẳng định các cuộc tiếp xúc ngoại giao giữa Mỹ và Iran đang đạt tiến triển đáng kể. Trong nhiều phát biểu công khai, ông liên tục bày tỏ niềm tin rằng một giải pháp hòa bình có thể được thiết lập thay vì để cuộc xung đột leo thang thành đối đầu quân sự trực tiếp.
Thông tin mới nhất được công bố ngay sau khi Tổng thống Mỹ quyết định hủy bỏ kế hoạch tấn công quân sự nhằm vào Iran dự kiến diễn ra trong đêm 11/6 theo giờ Mỹ. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh các nhà đàm phán báo cáo rằng hai bên đã đạt được những tiến triển vượt mong đợi trong các cuộc trao đổi hậu trường.
Thị trường tài chính toàn cầu phản ứng tích cực trước diễn biến mới. Các chỉ số chứng khoán Mỹ đồng loạt tăng điểm trong khi giá dầu thế giới giảm mạnh do giới đầu tư kỳ vọng nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng từ Trung Đông sẽ giảm bớt nếu thỏa thuận được ký kết.
Dù vậy, giới chức Iran vẫn giữ lập trường thận trọng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết phần lớn nội dung văn bản đã được hoàn thiện nhưng Tehran chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Theo ông, Iran sẽ không chấp nhận bất kỳ điều khoản nào vượt quá các “lằn ranh đỏ” liên quan đến chủ quyền và lợi ích quốc gia.
Trong khi đó, Israel cũng nhanh chóng lên tiếng về thông tin liên quan đến thỏa thuận tiềm năng giữa Mỹ và Iran. Thủ tướng Benjamin Netanyahu được cho là đã nhận được tin tức này trong lúc tham dự một cuộc họp an ninh cấp cao. Sau đó, phía Israel khẳng định nước này không phải là một bên tham gia thỏa thuận và sẽ tiếp tục theo đuổi các chính sách an ninh riêng đối với Iran.
Một trong những yêu cầu quan trọng mà Iran được cho là đang thúc đẩy bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế, giải phóng lượng lớn tài sản bị đóng băng ở nước ngoài và thừa nhận vai trò chiến lược của Tehran tại eo biển Hormuz. Đây là những vấn đề đã nhiều lần trở thành nút thắt trong các vòng đàm phán giữa hai nước.
