Xin chào các bạn mình là Sáng Suốt. Vào ngày 2/4 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây sốc cho cả thế giới khi công bố một loạt thuế quan mới, áp dụng lên hàng hóa nhập khẩu từ hơn 180 quốc gia. Trong đó, Việt Nam bị áp mức thuế 46% - một con số khiến nhiều người giật mình, bởi đây là một trong những mức thuế cao nhất được đưa ra, chỉ đứng sau vài quốc gia như Lào hay Campuchia. Nhưng tại sao Trump lại nhắm đến Việt Nam và áp dụng chính sách mạnh tay như vậy? Không phải Việt Nam cũng là đối tác chiến lược quan trọng của Mỹ hay sao? Liệu có đúng như Trump công bố, rằng Việt Nam đang đánh thuế Mỹ tới 90%, dẫn đến cái gọi là 'thuế tương hỗ' này không? Hãy cùng mình tìm hiểu sâu hơn trong video hôm nay để làm sáng tỏ những ẩn số này nhé!"Đầu tiên chúng ta cần phải hiểu Thuế quan là gì? Thuế quan - hay còn gọi là thuế xuất nhập khẩu, là một loại thuế đánh vào hàng hóa khi chúng được vận chuyển qua biên giới của một quốc gia, bao gồm hai dạng chính, đó là thuế nhập khẩu và thuế xuất khẩu. Ví dụ, khi một lô hàng từ nước A muốn vào nước B, cơ quan hải quan nước B sẽ tính thuế quan dựa trên giá trị hoặc số lượng của hàng hóa đó, và doanh nghiệp nhập khẩu sẽ phải nộp khoản thuế này trước khi hàng được thông quan. Mục đích của thuế quan không chỉ để tăng thu ngân sách nhà nước, mà quan trọng hơn đó là để bảo hộ các ngành công nghiệp trong nước, giúp các mặt hàng được sản xuất trong nước được cạnh tranh công bằng hơn. Đồng thời, thuế quan còn là công cụ để điều tiết thương mại, khi việc tăng hoặc giảm thuế quan từ chính phủ có thể tác động đến cán cân thương mại, cũng như mối quan hệ kinh tế với các đối tác nước ngoài. Vậy tại sao Mỹ lại áp mức thuế quan 46% lên Việt Nam? Liệu có phải vì chúng ta cũng đang đánh 90% thuế quan lên Mỹ không?
Trên thực tế, con số 90% không phản ánh mức thuế quan trên danh nghĩa mà Việt Nam áp dụng. Thay vào đó, nó là một chỉ số mà bên phía Mỹ tính toán dựa trên sự thâm hụt thương mại song phương. Cụ thể, năm 2024, Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ khoảng 136,6 tỷ USD, nhưng chỉ nhập khẩu từ Mỹ khoảng 13,1 tỷ USD, dẫn đến thâm hụt thương mại khoảng 123,5 tỷ USD, tương đương với khoảng 90%. Trump coi đây là một vấn đề lớn, cho rằng Việt Nam đang hưởng lợi không công bằng từ thương mại với Mỹ, vậy nên ông áp thuế quan để làm cho hàng hóa Việt Nam trở nên đắt đỏ hơn trên thị trường Mỹ, từ đó khuyến khích người tiêu dùng Mỹ mua hàng nội địa hoặc từ các nước khác, nhằm giảm thâm hụt thương mại. Tuy nhiên, cách tính này bị chỉ trích là thiếu chính xác và thiếu công bằng, khi thâm hụt thương mại không phải là "mức thuế" mà Việt Nam áp lên Mỹ, mà là kết quả của nhiều yếu tố như nhu cầu thị trường, giá cả và cấu trúc kinh tế. Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), mức thuế trung bình mà Việt Nam áp lên hàng hóa Mỹ chỉ khoảng 9,4%, thấp hơn rất nhiều so với con số 90% mà Trump đưa ra. Thế nhưng, với chiến lược "Nước Mỹ là trên hết", Trump luôn thể hiện thái độ cứng rắn và không cả nể bất kỳ ai - bao gồm đồng minh, đối tác thương mại, hay thậm chí cả các tổ chức quốc tế - nếu ông cho rằng điều đó phục vụ cho lợi ích của nước Mỹ. Bất chấp mối quan hệ hai nước vẫn đang phát triển khi Việt Nam còn là đối tác chiến lược quan trọng của Mỹ trong việc kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc ở Biển Đông, Donald Trump vẫn sẵn sàng đặt lợi ích của đất nước lên trên tình hữu nghị truyền thống. Để biết người Mỹ nghĩ gì khi Việt Nam bị áp mức thuế 46%, hãy cùng xem qua video sau đây nhé.
Qua đoạn video, người đàn ông đã chỉ trích rằng trong qua khứ nước Mỹ đã không chỉ đánh bom Việt Nam đến cả thập kỷ mà còn sử dụng nguồn nhân lực với chi phí thấp tại đây để sản xuất những hàng hóa được bán với giá đắt đỏ tại Mỹ. Chỉ với những điều đó, Việt Nam xứng đáng nhận mức thuế 0% đến 3 thế hệ, chứ không phải chịu những thứ đang xảy ra hiện tại. Quả thật, tác động của mức thuế 46% đến nền kinh tế Việt Nam là rất lớn. Đầu tiên phải kể đến chắc chắn đó là xuất khẩu, khi Mỹ chính là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam - chiếm khoảng 30% tổng kim ngạch, bao gồm các ngành chính như Dệt may, giày dép, đồ gỗ và điện tử. Việc áp mức thuế cao sẽ gây thiệt hại cho những ngành sản xuất chủ lực của nước ta với ước tính sản lượng có thể sẽ giảm từ 30 đến 40%, đồng thời lượng xuất khẩu cũng sẽ bị sụt giảm khi người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ có thể chuyển sang mua hàng từ các nước khác như Bangladesh, Indonesia hoặc hàng nội địa Mỹ. Không những vậy, Việt Nam còn là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt với các công ty đa quốc gia như Nike, Apple và Samsung. Điều này gây ra nguy cơ các doanh nghiệp có thể chuyển nhà máy sang các nước khác để tránh thuế, làm giảm dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam và làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Dự báo nguy cơ mất việc làm của hàng triệu lao động là rất cao, lượng GDP có thể giảm từ 1 - 2% trong năm đầu tiên sau khi thuế quan có hiệu lực, khiến cho nền kinh tế Việt Nam nói chung sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.
Bên cạnh đó, chiến tranh kinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc cũng đã lên đến đỉnh điểm khi Tổng thống Donald Trump áp mức thuế quan khổng lồ 104% lên hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ. Mức thuế này bắt đầu từ 20% vào tháng 2 năm 2025 và tăng lên 54% sau khi Trump công bố mức thuế quan mới vào ngày 2 tháng 4. Trung Quốc sau đó đã đáp trả lại bằng việc áp mức thuế 34% lên hàng Mỹ, khiến Trump tức giận và thực thi mức thuế bổ sung 50%, đưa tổng mức thuế lên 104% và có hiệu lực từ ngày 9 tháng 4 năm 2025. Trung Quốc gọi đây là "hành vi tống tiền" và "sai lầm chồng sai lầm", cũng như cam kết sẽ đấu tranh đến cùng và đồng thời tuyên bố tăng mức thuế lên hàng Mỹ từ 34% lên 84%, bắt đầu từ ngày 10 tháng 4 năm 2025 như một biện pháp trả đũa trực tiếp. Ngoài ra, các nước EU cũng đã hành động bằng việc áp mức thuế 25%, nhắm vào nống sản và các bang nhạy cảm chính trị của Mỹ sau khi đối mặt với nhiều thiệt hại từ ngành ô tô và chứng khoán. Giá cổ phiếu toàn cầu cũng sụp đổ với S&P 500 mất gần 6%, gây tổng thiệt hại lên tới hàng nghìn tỷ USD. Mặc dù chính sách thuế quan mới của Trump mang lại một số lợi ích ngắn hạn cho đất nước như tăng thu ngân sách, bảo vệ ngành nội địa, giảm thâm hụt thương mại hay khuyến khích đầu tư trong nước, thì các hệ quả tiêu cực đối với kinh tế thế giới là vô cùng rõ ràng. Chúng gây gián đoạn chuỗi cung ứng, làm tăng nguy cơ chiến tranh thương mại, tạo áp lực lạm phát và làm căng thẳng quan hệ quốc tế. Trong dài hạn, thuế quan có thể dẫn đến sự tái định hình thương mại toàn cầu và làm chậm tăng trưởng kinh tế thế giới. Lịch sử đã chứng minh rằng các chính sách bảo hộ thường mang lại hậu quả không mong muốn, và thuế quan hiện tại có thể không phải là ngoại lệ.
Để bảo vệ nền kinh tế trước mức thuế quan mới từ Mỹ, Việt Nam cần đàm phán khẩn cấp để tạm hoãn hoặc xin giảm mức thuế này, đồng thời gia tăng nhập khẩu từ Mỹ để làm giảm thâm hụt thương mại. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu trong tương lai sang các nước thay thế như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN, cũng như tăng cường năng lực sản xuất nội địa để nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm. Trung Quốc khả năng cao sẽ tiếp tục trả đũa và mở rộng ảnh hưởng toàn cầu, trong khi EU, Nhật Bản, và các nước khác kết hợp đàm phán, trả đũa và tìm lối thoát qua thương mại khu vực. Trong giai đoạn này, thế giới cần đoàn kết và hợp tác đa phương, đồng thời nhanh chóng chuyển đổi kinh tế để thích nghi và làm giảm thiệt hại từ chính sách bảo hộ của Trump, tránh để chiến tranh thương mại đẩy kinh tế toàn cầu vào suy thoái sâu hơn. Nếu thấy video này bổ ích, hãy ủng hộ mình bằng cách nhấn nút like cũng như đăng ký theo dõi để không bỏ lỡ những video tiếp theo nhé. Mình là Sáng Suốt và, see ya!
