Hệ sinh thái tài sản mã hóa tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn định hình rõ ràng hơn khi Hà Nội mạnh tay triển khai các chính sách mới, đồng thời rót 600 tỉ đồng vốn mồi để thúc đẩy lĩnh vực tài sản số. Đây được xem là động thái quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy nhanh chuyển đổi sang nền kinh tế số và theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026–2030.
Tại Diễn đàn Quản trị Doanh nghiệp Việt Nam 2025 diễn ra ngày 10.12, TS. Trần Quý – Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế Số Việt Nam – cho biết hệ sinh thái tài sản mã hóa trong nước đang dần định hình với cấu trúc rõ ràng hơn. Tuy vậy, theo ông, tài sản số không chỉ đơn thuần là việc “số hóa” dữ liệu, mà là quá trình ánh xạ các tài sản thật sang môi trường số, nơi chúng cần được định danh và quản trị bằng chuẩn mực pháp lý hoàn toàn mới.
Ông nhấn mạnh rằng trong nền kinh tế On-chain, giao dịch diễn ra hoàn toàn trong không gian số nên việc xác thực và niềm tin đóng vai trò quan trọng. Nếu trong đời thực, con người nhận diện bằng sự hiện diện vật lý, thì trong môi trường blockchain, mọi dữ liệu vận hành phi tuyến và đòi hỏi cơ chế giám sát minh bạch, chuẩn hóa.
Theo phân tích của ông Quý, hệ sinh thái tài sản số tại Việt Nam hiện xoay quanh hai trụ cột chính là tài sản số (VA) và nhà cung cấp dịch vụ tài sản số (VASP). Bên cạnh đó là các đơn vị tương hỗ như thẩm định giá, lưu ký, kiểm định công nghệ… tạo thành cấu trúc giống như thị trường vốn truyền thống nhưng vận hành bằng công nghệ chuỗi khối. Ông cho rằng Nghị quyết 05/2025/NQ-CP – văn bản pháp lý nền tảng cho việc thí điểm thị trường tài sản mã hóa – chỉ cho phép 5 đơn vị tham gia thử nghiệm là hoàn toàn hợp lý. Tương tự thị trường chứng khoán chỉ có hai sàn giao dịch chủ lực, số lượng không phải yếu tố quyết định, quan trọng là cơ chế vận hành và khả năng giám sát.
Vị chuyên gia cũng đề cập đến “phần chìm” của thị trường – giai đoạn nhiều năm nhà đầu tư tham gia thị trường tài sản số theo cách tự phát, thậm chí chỉ tạo ra tài sản bằng “một phím Enter”. Khoảng 20% nhà đầu tư Việt Nam từng tham gia vào nhóm này. Nghị quyết 05 có mục tiêu kéo phần thị trường này vào khuôn khổ, tạo cây cầu nối giữa hoạt động phi chính thức và thị trường được giám sát. Cây cầu đó dựa trên hai yếu tố: củng cố niềm tin bằng pháp luật và chuẩn hóa công nghệ nhằm hạn chế rủi ro.
Từ góc nhìn địa phương, ông Trần Anh Tuấn – Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội – cho rằng chính sách là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh. Hà Nội có lợi thế lớn nhờ Luật Thủ đô sửa đổi 2024 với nhiều điều khoản mở đường cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thành phố cũng đang vận dụng loạt nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và luật chuyên ngành để triển khai sandbox thí điểm, trong đó tài sản số là một trong bốn nhóm ưu tiên.
Điểm nhấn đặc biệt là Hà Nội trở thành địa phương đầu tiên lập Quỹ đầu tư mạo hiểm sử dụng ngân sách Thành phố. Số vốn ban đầu 600 tỉ đồng đã thu hút gần 10 nhà đầu tư lớn cùng tham gia, tạo nên nguồn lực mạnh để hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ và các dự án tài sản số trong giai đoạn đầu.
Theo ông Tuấn, Hà Nội không đặt mục tiêu so sánh với các địa phương khác trong nước mà hướng chuẩn cạnh tranh theo tiêu chuẩn khu vực và quốc tế. Mặc dù chưa được định danh chính thức là trung tâm tài chính quốc tế, nhưng ông tin rằng Hà Nội sẽ đạt được vị thế này sớm nhờ chiến lược đầu tư vào nhân lực chất lượng cao. Thành phố đang “đốt đuốc” tìm kiếm các kiến trúc sư dữ liệu, kỹ sư trưởng công nghệ và chuyên gia về tài sản số để xây dựng nền tảng cho các mô hình kinh tế mới.
