Quyền lực của Silicon Valley không còn là điều chắc chắn nữa, và việc nơi này sụp đổ giờ đây không còn chỉ là suy nghĩ viển vông mà đã trở thành khả năng có thể xảy ra. Đó là cảnh báo từ Balaji Srinivasan, cựu Giám đốc Công nghệ của Coinbase.
Vị cựu lãnh đạo Coinbase cho rằng các rủi ro chính trị ngày càng tăng cùng những thay đổi lớn về chính sách có thể làm cho Silicon Valley “từ số một trở về con số không” trong thập kỷ tới, còn các mạng lưới gốc crypto sẽ nổi lên như những người kế nhiệm tự nhiên.
Thuế tỷ phú của California đưa Silicon Valley lên bàn cân bầu cử
Srinivasan đã đưa ra một kịch bản trong đó động lực kinh tế cốt lõi của Silicon Valley là vốn đầu tư mạo hiểm, có nguy cơ bị phá vỡ bởi:
- Đánh thuế tài sản
- Sự khắt khe từ các cơ quan quản lý, và
- Áp lực chính trị từ cả hai phe
Điểm trung tâm trong lập luận của ông là Đạo luật Đánh thuế Tỷ phú 2026 của bang California, đề xuất tăng một lần loại thuế đặc biệt 5% với những cá nhân sở hữu tài sản ròng vượt quá 1 tỷ USD.
“Có một kịch bản mà Silicon Valley thật sự có thể về con số không trong mười năm tới,” Srinivasan viết. “Những người thay thế sẽ là Trung Quốc và Internet, cụ thể là các công ty công nghệ Trung Quốc và các giao thức crypto dựa trên internet, bởi vì chúng được bảo vệ về mặt chính trị theo cách mà Silicon Valley không có.”
Srinivasan cho rằng loại thuế này tác động trực tiếp vào quy luật “power law” vốn là nền tảng của dòng tiền đầu tư cho startup. Vốn đầu tư mạo hiểm dựa vào khả năng thu được lợi nhuận cực lớn từ những thương vụ hiếm hoi để bù lại cho rất nhiều khoản đầu tư thất bại.
Nếu không còn triển vọng trở thành tỷ phú, ông cho rằng hệ thống động lực sẽ sụp đổ.
“Nếu không còn hy vọng trở thành tỷ phú, sẽ không còn các suất đầu tư thiên thần, mà không có các suất này thì sẽ không còn Silicon Valley,” Srinivasan cảnh báo, thậm chí chỉ cần có ý định thông qua biện pháp này cũng đủ để hạn chế tinh thần chấp nhận rủi ro và các khoản đầu tư sớm vào startup.
Nhiều hãng luật như Baker Botts đã chỉ ra các vấn đề lớn về mặt Hiến pháp của đề xuất này. Những lo ngại này gồm việc vi phạm điều khoản Thương mại Im lặng, hiệu lực hồi tố và việc tịch thu tài sản bất hợp lý.
Dù vậy, PwC ước tính sáng kiến này có thể thu về khoảng 100 tỷ USD nếu được thông qua vào tháng 11/2026. Điều này cho thấy xu hướng chính trị muốn đánh thuế sự giàu có tập trung trong lĩnh vực công nghệ đang ngày càng tăng, mặc cho những bất ổn về pháp lý.
Rủi ro chính trị trở thành yếu tố cấu trúc
Bên cạnh vấn đề thuế, Srinivasan cho rằng mối đe dọa còn lớn hơn khi nền tảng chính trị mà các công ty công nghệ dựa vào đang dần bị xói mòn, giống như hệ điều hành đang dần hỏng hóc.
Ông chỉ ra những bất ổn ngày càng nhiều liên quan đến quyền sở hữu tài sản, quyền lợi cổ phiếu, thị thực, đường hướng IPO và cách các công nghệ mới như AI và crypto bị quản lý siết chặt.
Vị cựu lãnh đạo Coinbase cho rằng sự phản đối hiện tại đến từ cả hai phía chính trường. Với một bộ phận cánh tả, công nghệ là biểu tượng của dòng vốn tập trung và bất bình đẳng; còn với một số người bên cánh hữu, nó lại là đại diện cho toàn cầu hóa và xáo trộn văn hóa.
Theo Srinivasan, áp lực kép này khiến ngành công nghệ ngày càng bị cô lập về chính trị.
Dù một số nhà sáng lập đã chuyển đến Texas, Miami, Dubai hoặc Singapore, ông cảnh báo rằng phần lớn các công ty lớn vẫn gắn bó sâu với California, Delaware và New York — những nơi mà ông gọi là ngày càng khắt khe với quyền lực tập trung của các hãng công nghệ.
Crypto giống như “các loài động vật có vú”
Tuy nhiên, Srinivasan không nghĩ công nghệ sẽ dừng phát triển — mà là thời độc quyền của Silicon Valley sẽ kết thúc.
Theo ông, công nghệ đã và đang phân tán ra nhiều nơi. Việc sản xuất phần cứng đang chuyển về Trung Quốc. Các startup “kỳ lân” đã có mặt tại hơn 400 thành phố khắp thế giới. Các mô hình AI mã nguồn mở đang làm giảm sự phụ thuộc vào các trung tâm nhân lực tập trung.
Ông cho rằng crypto đang ở vị thế đặc biệt thuận lợi để phát triển trong môi trường này. Khác với các công ty truyền thống, các giao thức crypto hoạt động toàn cầu, không bị phụ thuộc vào một quốc gia nào và duy trì sức mạnh nhờ sự phân tán.
Srinivasan ví thời điểm hiện tại như một sự kiện tuyệt chủng. Theo ông, Silicon Valley giống như loài khủng long — từng rất mạnh mẽ nhưng lại mong manh.
Trong khi đó, các mạng lưới crypto và internet lại giống như loài động vật có vú — nhỏ bé, chưa được đánh giá đúng mức, nhưng cấu trúc lại phù hợp để vượt qua những cú sốc về mặt chính trị.
Khi đề xuất đánh thuế tài sản ở California đang tiến gần tới ngày bỏ phiếu vào năm 2026, câu hỏi đặt ra không phải là công nghệ có tiếp tục hay không, mà là nó sẽ phát triển ở đâu và dưới hình thức mới nào trong chương tiếp theo của mình.
