COMPOSABILITY TRONG CRYPTO: CÓ PHẢI CHÚNG TA ĐANG HIỂU CHƯA ĐÚNG? 🤔 Khái niệm composability (khả năng kết hợp) trong crypto lâu nay có thể đang bị hiểu quá hẹp. Khi nhiều người kết luận rằng “use case chính của crypto chỉ là các kèo DeFi đòn bẩy”, nguyên nhân nằm ở cách ta định nghĩa composability. Phổ biến nhất hiện nay chỉ xoay quanh hai hướng: ghép các giao thức với nhau (ví dụ @Morpho kết hợp Pendle, Hyperliquid), hoặc kết nối liên chuỗi, chủ yếu trong hệ EVM. Cách nhìn này vô tình tạo ra một hệ sinh thái khép kín, tự xoay vòng, khó tạo ra hoặc hấp thụ giá trị kinh tế từ thế giới thực. 👉 Theo quan điểm của @0xfishylosopher, composability thực sự phải nằm ở ranh giới on/off-ramp giữa blockchain và đời sống. Stablecoin có thể ví như một “cao tốc” thanh toán, nhưng cao tốc chỉ hữu ích khi có lối ra vào các khu dân cư, doanh nghiệp và hệ thống hiện hữu. 🔗 Composability phải bao gồm: > khả năng tích hợp với các chuẩn thanh toán truyền thống như SWIFT, POS hay ISO 20022; > kết nối tài sản truyền thống như cổ phiếu token hóa, RWAs, hàng hóa, ETF; > gắn với các nền tảng phần mềm, API trả phí; > và cả với con người, sự kiện ngoài đời thông qua prediction market, xác thực nội dung hay danh tính số. Chính những điểm chạm này mới giúp ngành crypto mở rộng “chiếc bánh” giá trị, thay vì mắc kẹt mãi trong cuộc chơi PvP nội bộ. Anh em nghĩ sao về góc nhìn này?