Tác giả: @lanhubiji
Hôm qua chúng ta đã nói về Ethereum L2, lớp có giá trị chiến lược nhất. Hôm nay chúng ta sẽ nói về Ethereum L2.
Ý tưởng này nghe có vẻ điên rồ, nhưng không phải là không thể thực hiện được.
Nói một cách đơn giản, nếu một tác nhân AI gặp phải các nút thắt về hiệu năng (như phí gas cao, độ trễ hoặc giới hạn tính toán) khi hoạt động trên Ethereum L1, về mặt lý thuyết, nó có thể "tự động" khởi tạo quá trình chuyển đổi hoặc mở rộng sang L2. Tuy nhiên, việc thực sự "kế thừa và tự động hình thành một Chuỗi L2" — nghĩa là tác nhân tự động triển khai, cấu hình và vận hành một L2 mới — không hoàn toàn khả thi với công nghệ hiện tại vào năm 2026. Tuy nhiên, với sự hoàn thiện của các tiêu chuẩn như ERC-8004, loại hành vi tự động này có thể dần trở thành hiện thực.
Hãy cùng phân tích chi tiết:
Ở giai đoạn đầu, nó giống "sự di cư" hơn là "sự hình thành tự phát".
• Ranh giới “thông minh” của AI Agent
AI Agent hiện tại (dựa trên ERC-8004) có thể tự động thực hiện nhiệm vụ. Ví dụ, khi phát hiện hiệu suất L1 không đủ, chúng có thể đánh giá các tùy chọn (như giám sát giá gas và thông lượng giao dịch) và sau đó "quyết định" chuyển sang L2 hiện có (như Base hoặc Zksync). Chẳng hạn, tác nhân có thể sử dụng các công cụ Chuỗi để gọi tài sản được kết nối và chuyển logic thực thi sang L2.
Tuy nhiên, đây không phải là "sự hình thành tự phát của một L2 mới", mà là việc tận dụng cơ sở hạ tầng hiện có. Các tác nhân giống như những robot thông minh có thể tối ưu hóa các tuyến đường, nhưng chúng không thể xây dựng một "ngôi nhà" mới từ đầu.
• Các tác nhân kích hoạt phát sinh tự phát
Nếu các tác nhân có logic giám sát hiệu suất tích hợp (nếu TPS giảm xuống dưới ngưỡng hoặc chi phí gas vượt quá giới hạn), chúng có thể "đề xuất" tạo lớp L2 thông qua bỏ phiếu DAO hoặc hợp tác đa tác nhân. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi phải lập trình trước và không hoàn toàn mang tính tự phát.
Các trường hợp hiện tại: Một số tác nhân đã tự chuyển sang L2 trong DeFi để tối ưu hóa lợi nhuận, nhưng tôi vẫn chưa thấy một chuỗi Chuỗi hoàn toàn tự động.
Vậy tại sao điều đó vẫn xảy ra?
Giống như quá trình tiến hóa sinh học, các tác nhân AI sẽ theo đuổi hiệu quả trong nền kinh tế của chúng. Nếu L1 trở nên quá tải (thực thi tuần tự dẫn đến tắc nghẽn tính toán), bầy tác nhân có thể cùng nhau "tiến hóa" sang chế độ L2. Các tác nhân hiện đang khám phá sự hợp tác "giữa các tác nhân" để hình thành các nền kinh tế ảo, điều này có khả năng mở rộng đến tầng cơ sở hạ tầng.
Về mặt kỹ thuật thì có khả thi không? Khả thi một phần, mặc dù rào cản gia nhập khá cao.
Các tác nhân AI có thể thực thi hợp đồng.
AI Agent có thể nắm giữ private key và gọi các hợp đồng thông minh. Dựa trên ERC-8004, nó có định danh và uy tín Chuỗi và có thể tự động triển khai các hợp đồng rollup đơn giản (sử dụng OP Stack/ Arbitrum Orbit/ Chuỗi hồi zksync). Nếu tác nhân phát hiện ra tắc nghẽn L1, nó có thể kế thừa trạng thái (thông qua cầu nối hoặc di chuyển trạng thái) và sau đó chạy bản sao trên L2.
Ví dụ, một tác nhân có thể sử dụng zkVM hoặc khung tổng optimistic rollup để "phân nhánh"hoàn cảnh thực thi của riêng nó.
Hơn nữa, L2 về cơ bản là mở rộng của L1, với các tác nhân "kế thừa" tính khả dụng dữ liệu(DA) và bảo mật của L1. Thông qua giao thức thanh toán x402, các tác nhân có thể trả tiền để triển khai sắp xếp và thậm chí tài trợ cho cơ sở hạ tầng bằng cách sử dụng vay mượn DeFi. Một số dự án, chẳng hạn như Virtuals Protocol, đã cho phép các tác nhân tự quản lý tài sản và NFT, và thậm chí hoạt động như các trình xác thực, đưa họ tiến gần hơn một bước đến việc xây dựng L2.
Trên thực tế, đến cuối năm 2026, các zk- rollups và các DA mô-đun (như Celestia) sẽ giúp việc xây dựng chuỗi khối L2 trở nên đơn giản hơn. Các tác nhân tích tích hợp giao thức A2A có thể hợp tác giữa các tổ chức để xây dựng Chuỗi.
Trong tình hình hiện tại, những vấn đề nào cần phải được khắc phục?
Phần đầu tiên là cơ sở hạ tầng; phần thứ hai là sự đồng thuận và an ninh; và phần thứ ba là quyền tự chủ.
Đầu tiên, về cơ sở hạ tầng, việc xây dựng L2 không đơn giản chỉ là triển khai các hợp đồng. Nó đòi hỏi các thành phần Chuỗi chuỗi như nút sắp xếp , nhà cung cấp RPC và các hợp đồng cầu nối. Những thành phần này thường yêu cầu thiết lập bởi con người hoặc một đội ngũ tập trung. Mặc dù các tác nhân có thể "kích hoạt" việc triển khai, nhưng việc chạy sắp xếp yêu cầu tài nguyên tính toán (GPU/CPU), và các tác nhân hiện chủ yếu bao gồm logic Chuỗi cộng với AI ngoài Chuỗi, khiến chúng không thể tự động khởi tạo máy chủ.
Việc thực thi tuần tự của L1 cũng khiến các phép tính phức tạp (chẳng hạn như mô phỏng xây dựng Chuỗi) bị kẹt ở L1.
Về mặt đồng thuận và bảo mật, L2 yêu cầu thời gian thử thách hoặc bằng chứng ZooKeeper để kế thừa tính bảo mật của L1. Các chuỗi L2 được xây dựng tự phát bởi các tác nhân có thể thiếu "sự đồng thuận Satoshi cấp cao", khiến chúng dễ bị tấn công hoặc không được chấp nhận. Về mặt pháp lý, các giao dịch quyết toán không được coi là "hoàn tất" trong thời gian thử thách 7 ngày, và Chuỗi được xây dựng bởi các tác nhân có thể phải đối mặt với các vấn đề pháp lý liên quan đến ký quỹ.
Cuối cùng, về tính tự chủ, các tác nhân vẫn chưa hoàn toàn "tự chủ". Chúng dựa vào các khuôn khổ do con người thiết kế (như EVM) và không thể vượt qua các hạn chế L1 để xây dựng "Chuỗi mới" của riêng mình. Mặc dù L2 tùy chỉnh khá phổ biến, nhưng nó chủ yếu dành cho các trường hợp sử dụng cụ thể (chẳng hạn như dành riêng cho AI), chứ không phải là điều mà các tác nhân có thể tự thực hiện một cách tự phát.
Dù vậy, tại sao điều đó vẫn có thể xảy ra?
Trong hệ sinh thái Ethereum năm 2026, các tác nhân AI sẽ không còn chỉ là "công cụ" nữa. Chúng có thể giữ tiền (ví trên Chuỗi được đăng ký thông qua tiêu chuẩn ERC-8004), thực hiện thanh toán tự động (giao thức x402 hỗ trợ thanh toán vi mô giữa các máy), và thậm chí "thuê" hoặc "tạo nhóm" để cùng nhau xây dựng cơ sở hạ tầng, giống như các chủ doanh nghiệp nhỏ.
Nói một cách đơn giản, nếu một tác nhân AI "có tiền" (ví dụ: thông qua lợi nhuận DeFi, kiếm tiền thông qua giao dịch hoặc tiền do người dùng đóng góp), nó có thể đưa ra nhiệm vụ để thu hút nút con người hoặc các tác nhân AI khác hình thành một nhóm, tạo ra phi tập trung hệ thống sắp xếp phi tập trung.
Không chỉ sắp xếp, mà cả các thành phần như nhà cung cấp RPC và các hợp đồng kết nối cũng có thể được thuê ngoài hoặc cùng xây dựng.
Chúng ta hãy phân tích kỹ hơn:
Làm thế nào một tác nhân AI có thể "đăng tải nhiệm vụ" để thu hút nút?
Các tác nhân AI có thể sử dụng các công cụ Chuỗi để khởi tạo "chương trình thưởng" hoặc cơ chế khích lệ . Ví dụ, chúng có thể đăng tải nhiệm vụ thông qua hợp đồng DAO hoặc các nền tảng tương tự Gitcoin(hiện đã có các phiên bản Chuỗi như Questflow): "Cung cấp một nút sequencer, thưởng X ETH hoặc token." Sau khi có đủ tiền, tác nhân có thể tự động thực hiện thanh toán—sử dụng giao thức x402 để chuyển khoản chỉ bằng một cú nhấp chuột mà không cần sự can thiệp của con người.
Giao thức này cho phép các tác nhân thanh toán cho con người hoặc các tác nhân khác giống như quẹt thẻ tín dụng, bằng cách chỉ định "thanh toán 1.000 USDC cho dịch vụ nút".
Đối với nút do con người điều khiển, tác nhân sẽ đăng một bài viết chéo (X-post) hoặc thông báo Chuỗi(thông qua các nền tảng như Autonolas) với nội dung "Chạy một nút sequencer, thưởng 0.01 ETH mỗi khối." Con người sẽ thấy thông báo này, tham gia mạng lưới với phần cứng của riêng họ, và tác nhân sẽ tự động thanh toán sau khi xác minh. Một ví dụ thực tế: một số dự án đã và đang xây dựng nút sắp xếp phi tập trung để thu hút nút thông qua Staking và phần thưởng — tác nhân có thể mô phỏng điều này, tự động Staking cọc tiền để tuyển dụng thêm các node.
Đối với các tác nhân AI khác, điều này thật tuyệt vời: các tác nhân có thể sử dụng hệ thống đăng ký định danh ERC-8004 để "phát hiện" các tác nhân khác và sau đó hợp tác. Giống như các bầy tác nhân, một tác nhân cung cấp kinh phí, trong khi các tác nhân khác cung cấp khả năng tính toán hoặc xác minh, tạo thành một bộ điều khiển phân tán. Một số tác nhân L2 đang bắt đầu với sắp xếp được hỗ trợ bởi AI, sử dụng AI để giám sát và bảo vệ ở cấp độ bộ điều khiển; các tác nhân có thể mở rộng logic này, tự tổ chức thành các cấu trúc giống như mạng lưới.
Khi mọi thứ đã sẵn sàng, nó sẽ tự hình thành:
Nếu tác nhân phát hiện ra điểm nghẽn hiệu năng L1/L2, nó có thể khởi xướng Đề án DAO (sử dụng tài khoản trừu tượng ERC-4337) để bỏ phiếu và gây quỹ xây dựng sắp xếp . Metis L2 đã sử dụng cơ sở hạ tầng sắp xếp phi tập trung + AI, và tác nhân có thể "kế thừa" mô hình này để thu hút nút vận hành nó.
Hơn nữa, các tác nhân hiện đang tự động vận hành nút xác thực (Staking, đề xuất khối) trên toàn hệ thống Ethereum/ Bitcoin/ Solana— việc xây dựng một bộ điều khiển trình tự chỉ là bước tiếp theo.
Ngoài nút, chúng ta xử lý các thành phần khác như thế nào (chẳng hạn như RPC và các hợp đồng cầu nối)?
Có thể thuê con người hoặc các tác nhân AI khác.
Hệ thống tự động đưa ra nhiệm vụ sử dụng các lệnh hướng đến ý định bằng ngôn ngữ tự nhiên, chẳng hạn như "xây dựng một nhà cung cấp RPC, với phần thưởng dựa trên thời gian hoạt động". Các nhà phát triển là con người chấp nhận các đơn đặt hàng, và hệ thống tự động thanh toán bằng x402; hoặc các hệ thống tự động khác thực hiện các nhiệm vụ (ví dụ: hệ thống AI của Supra có thể cấp vốn cho tài khoản và lấy số dư).
Hợp đồng trung gian cũng tương tự: người môi giới có thể sử dụng các công cụ từ Spectral Labs hoặc Infinit Labs để cho phép con người/người môi giới soạn thảo hợp đồng, triển khai chúng, và sau đó thanh toán sau khi xác minh.
Một số dự án thậm chí còn cho phép các tác nhân kết nối trực tiếp tài sản(ETH sang SOL), và các tác nhân có thể "thuê" các dịch vụ tương tự.
Một ví dụ khác là mô hình đồng xây dựng của các tác nhân AI.
Đây là phần thú vị nhất!
Trong các hệ thống đa tác nhân, các tác nhân có vai trò khác nhau: một tác nhân cung cấp kinh phí, một tác nhân viết mã, một tác nhân vận hành nút mạng và một tác nhân quản lý cầu nối. Chúng hợp tác để bảo vệ quyền riêng tư thông qua bằng chứng ZooKeeper, trừng phạt hành vi xấu và khen thưởng hiệu suất tốt.
Kết quả sẽ như thế nào?
Một hệ thống thành phần L2 hoàn toàn tự động. Virtuals đã có các tác nhân tạo ra, token hóa tài sản , đồng sở hữu các tác nhân khác, và thậm chí có cả các tác nhân gây quỹ cho các tác nhân khác — chỉ còn một bước nữa là "cùng nhau xây dựng một trình tự".
Tất nhiên, cũng có những cạm bẫy lớn ở đây:
Bảo mật. Bộ điều khiển trình tự do tác nhân tạo ra cần kế thừa bảo mật L1 (ZK hoặc lạc quan) để tránh các điểm lỗi đơn lẻ.
Tóm lại
Một trong những điều thú vị nhất Ethereum trong tương lai là sự xuất hiện của các tác nhân AI xây dựng, sở hữu và sử dụng độc quyền các máy chủ L2.
