Bài viết bởi: Curry, TechFlow TechFow
Vào ngày 7 tháng 1, toàn bộ đội ngũ phát triển cốt lõi của Zcash đã đồng loạt từ chức.
Không chỉ một hoặc hai người tâm lý; toàn bộ công ty Electric Coin, khoảng 25 người, đứng đầu là CEO, đều bỏ việc.
Công ty này, được biết đến với tên viết tắt là ECC, là nhà phát triển chính của Zcash . Có thể coi họ như những người đã viết mã nguồn nay đã nghỉ việc.
Sau khi tin tức được công bố, cổ phiếu của ZEC đã giảm mạnh 20%.
Đây là một sự thật ít người biết: Zcash đã hoạt động được gần mười năm.
Ra mắt ngày 28 tháng 10 năm 2016, nó xuất hiện trước khi nhiều người bước chân vào cộng đồng tiền điện tử. Điểm thu hút của nó vào thời điểm đó là "giao dịch riêng tư", trong đó người gửi, người nhận và số tiền đều crypto, và không có gì hiển thị trên Chuỗi.
Tuy nhiên, trên thực tế, ra mắt, chưa đến 1% giao dịch ZEC thực sự sử dụng tính năng này.
99% số người còn lại vẫn đang chạy khỏa thân.
Chín năm đã trôi qua, sản phẩm vẫn không có người dùng và đội ngũ vẫn đang chật vật. Giá của đồng tiền này đã giảm mạnh từ hơn 3.000 đô la khi ra mắt lần đầu vào năm 2016 xuống còn 15 đô la vào tháng 7 năm 2024.
Sau đó, vào cuối năm 2025, cổ phiếu ZEC đột ngột tăng giá.
Đầu năm, giá cổ phiếu dao động quanh mức 40 đô la, nhưng vào ngày 7 tháng 11, nó đã tăng vọt lên 744 đô la, vượt qua giá trị vốn hóa thị trường 10 tỷ đô la và trở lại top 20.
Câu chuyện về các loại tiền điện tử bảo mật, vốn đã im ắng trong nhiều năm, đột nhiên trở nên hấp dẫn trở lại.
Được rồi, giá của đồng tiền này đã tăng gần 800%, và sau đó, "đội ngũ phát triển đã bỏ trốn."
Câu chuyện này nghe giống như kịch bản dành cho một người đàn ông trung niên. Anh ta mua một chiếc Porsche, rồi ly hôn. Anh ta nhận được tiền thưởng cuối năm, rồi mối quan hệ kết thúc.
Khi tiền bạc khan hiếm, mọi người đều đoàn kết với nhau; khi tiền bạc dư dả, người ta lại bắt đầu tranh cãi xem ai là người có quyền quyết định cuối cùng.
Họ đang tranh giành cái gì? Một chiếc ví mang tên Zashi.
Zashi là một ví điện tử di động được ECC ra mắt vào đầu năm 2024, nhấn mạnh vào "các tính năng bảo mật được bật mặc định". Đây là điểm tiếp cận quan trọng nhất của người dùng vào hệ sinh thái Zcash .
Đội ngũ ECC muốn đưa Zashi trở thành công sở hữu tư nhân, thu hút đầu tư bên ngoài và biến nó thành một công ty khởi nghiệp có khả năng huy động vốn và phát triển nhanh chóng.
Tuy nhiên, ECC không phải là một công ty độc lập. Vào năm 2020, ECC đã được sáp nhập vào một tổ chức phi lợi nhuận có tên là Bootstrap, một tổ chức theo điều khoản 501(c)(3) của Hoa Kỳ.
Nói một cách đơn giản, cấu trúc này được thiết kế đặc biệt cho các tổ chức từ thiện và phi lợi nhuận. Ưu điểm là họ không phải đóng thuế, nhưng nhược điểm là họ không thể chia sẻ kiếm được với nhân viên của mình, và việc định đoạt tài sản do hội đồng quản trị quyết định.
Việc này được thực hiện vào thời điểm đó để tuân thủ các quy định và tránh áp lực pháp lý từ SEC. Trong thị trường gấu, không ai quan tâm đến những chi tiết này; dù sao cũng chẳng kiếm được tiền gì.
Giờ đây, hội đồng quản trị của Bootstrap đã nói không.
Lý lẽ của hội đồng quản trị như sau:
Chúng tôi là một tổ chức phi lợi nhuận có nghĩa vụ pháp lý bảo vệ quyền lợi của các nhà tài trợ. Sở hữu tư nhân Zashi có thể là bất hợp pháp, có thể dẫn đến khởi kiện và có thể gây ra các cuộc tấn công chính trị. Họ cũng đưa ra một ví dụ: Hãy nhìn vào OpenAI, có bao nhiêu người đã kiện họ khi họ cố gắng chuyển từ tổ chức phi lợi nhuận sang tổ chức vì lợi nhuận?
Cựu CEO của ECC, Josh Swihart, không đồng ý. Ông đã đăng trên Twitter rằng hành động của hội đồng quản trị cấu thành "quản trị độc hại" khiến đội ngũ không thể "thực hiện nhiệm vụ của họ một cách hiệu quả và đàng hoàng".
Ông ấy đã sử dụng một thuật ngữ pháp lý gọi là "buộc thôi việc gián tiếp", có nghĩa là mặc dù ông ấy không bị sa thải, nhưng điều kiện làm việc của ông ấy đã thay đổi đến mức ông ấy không thể làm việc được nữa, tương đương với việc bị buộc phải nghỉ việc.
Tất cả 25 người đều bị buộc phải rời đi.
Đồng thời, Swirat đã chỉ định bốn thành viên hội đồng quản trị: Zaki, Christina, Alan và Michelle. Ông ghép các chữ cái đầu tên của họ lại với nhau để tạo thành "ZCAM".
ZCAM. Nghe giống như SCAM (lừa đảo). Tôi không biết liệu đó có phải là cố ý hay không.
Trong số bốn người này, Zaki Manian có câu chuyện thú vị nhất.
Ông là một người kỳ cựu trong hệ sinh thái Cosmos và là thành viên chủ chốt của Tendermint. Ông đã từ chức vào năm 2020 sau một cuộc tranh cãi công khai với người sáng lập Jae Kwon.
Năm 2023, FBI thông báo với ông rằng hai nhà phát triển trong một dự án mà ông phụ trách là điệp viên Triều Tiên. Ông đã giữ bí mật này trong 16 tháng trước khi tiết lộ. Tháng 10 năm 2024, Jae Kwon công khai cáo buộc ông "thiếu trách nhiệm nghiêm trọng" và "phản bội lòng tin của cộng đồng".
Hiện ông là thành viên hội đồng quản trị của Zcash .
Một ngày sau khi từ chức, đội ngũ cũ của ECC đã tuyên bố thành lập một công ty mới, có tên mã là CashZ.
Họ cho biết sẽ sử dụng mã nguồn của Zashi để tạo ra một ví điện tử mới, ra mắt trong vài tuần tới. Người dùng Zashi hiện tại có thể chuyển đổi một cách dễ dàng.
"Chúng tôi vẫn là cùng một đội ngũ, với cùng một sứ mệnh: tạo ra một loại tiền tệ tư nhân không thể ngăn cản."
Không phát hành tiền tệ mới, không bắt đầu lại từ đầu, chỉ là một hình thức khác để tiếp tục làm những việc tương tự.
Điều trớ trêu nhất ở đây chính là thời điểm xảy ra.
Khi ZEC có giá 15 đô la, chẳng ai quan tâm ai đang quản lý ví của họ. Khi giá tăng lên 500 đô la, giá trị của Zashi trở thành vấn đề sống còn.
Bạn chỉ biết ai là gia đình mình khi bạn có tiền.
Cả OpenAI và Zcash đều liên quan đến xung đột giữa các tổ chức phi lợi nhuận và đội ngũ khởi nghiệp, nhưng OpenAI kết thúc với việc hội đồng quản trị thất bại, trong khi Zcash kết thúc với đội ngũ rời đi.
Chưa rõ ai thắng, nhưng quả thực xung đột này khá phổ biến trong các dự án crypto.
Swihart đã viết một tuyên bố trên trang web chính thức của CashZ để giải thích lý do anh ấy rời đi:
"Mô hình quỹ phi lợi nhuận là di sản của thời kỳ tuân thủ quy định ngành công nghiệp crypto. Trong thời kỳ đó, các dự án cần một 'lớp đệm tuân thủ' để tự bảo vệ mình. Nhưng những lớp đệm này lại mang đến sự quan liêu và những quan điểm trái chiều. Các công ty khởi nghiệp có thể phát triển nhanh chóng, nhưng các tổ chức phi lợi nhuận thì không thể."
Ông nói thêm: "Bất cứ ai đã làm việc trong ngành công nghiệp crypto vài năm đều biết rằng sự ràng buộc giữa các tổ chức phi lợi nhuận và các công ty khởi nghiệp công nghệ là nguồn gốc của vô số rắc rối."
Đây quả thực là một vở kịch không hồi kết.
Khi Zooko từ chức CEO vào năm 2023, đã có những thông tin về sự bất đồng giữa ông và Swirart. Vào tháng 1 năm 2025, Peter Van Valkenburgh, một giám đốc của Quỹ Zcash , cũng đã từ chức.
Đây là đồng xu mười năm tuổi; hầu hết những đồng xu cũ sắp bị loại bỏ đã được loại bỏ rồi.
Một người dùng Twitter đã hỏi: Liệu Zcash sẽ sụp đổ?
Chuỗi vẫn đang hoạt động. Mã nguồn vẫn còn đó. Chỉ có những người viết mã là thay đổi.
Nhưng Swirat nói đúng; xung đột giữa các tổ chức phi lợi nhuận và các công ty khởi nghiệp là một vấn đề phổ biến trong ngành này. Cosmos đã tranh luận về điều đó. Quỹ Ethereum đã tranh luận về điều đó. Quỹ Solana cũng đã tranh luận về điều đó.
Điểm khác biệt duy nhất là cách thức và cường độ của cuộc tranh luận.
Zcash đã chọn cách tiếp cận đơn giản nhất.
Họ đã chia tay.
