Hôm thứ Hai, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã từ chối xem xét một vụ kiện thách thức việc liệu các tác phẩm nghệ thuật được tạo ra hoàn toàn bằng trí tuệ nhân tạo có đủ điều kiện được bảo hộ bản quyền hay không, giữ nguyên các phán quyết giới hạn bản quyền của Hoa Kỳ chỉ đối với các tác phẩm do con người tạo ra.
Vụ tranh chấp liên quan đến nhà khoa học máy tính Stephen Thaler, người đang tìm kiếm sự bảo hộ bản quyền cho một hình ảnh do trí tuệ nhân tạo của ông tạo ra. Các tòa án cấp dưới đã giữ nguyên quyết định của Văn phòng Bản quyền Hoa Kỳ bác bỏ đơn xin bảo hộ vì tác phẩm thiếu tác giả là con người.
“Thaler đang theo đuổi vụ kiện có phần viển vông này về một hình ảnh được tạo ra bởi một mô hình trí tuệ nhân tạo tạo sinh ban đầu mà ông ấy đã tạo ra và đặt tên là ‘cỗ máy sáng tạo’”, Brian Fyre, một giáo sư luật tại Đại học Kentucky, nói với Decrypt .
Năm 2018, Thaler lần đầu tiên nộp đơn xin bảo hộ bản quyền cho tác phẩm nghệ thuật thị giác “A Recent Entrance to Paradise”, một tác phẩm mà ông cho rằng được tạo ra một cách tự động bởi hệ thống trí tuệ nhân tạo của mình, có tên là Device for the Autonomous Bootstrapping of Unified Sentience (DABUS). Văn phòng Bản quyền đã từ chối đơn này vào năm 2022, với lý do các tác phẩm sáng tạo phải có tác giả là con người mới đủ điều kiện được bảo hộ.
Năm 2023, một thẩm phán liên bang đã đứng về phía Văn phòng Bản quyền Hoa Kỳ trong vụ Thaler kiện Perlmutter, phán quyết rằng những hình ảnh được tạo ra hoàn toàn bằng trí tuệ nhân tạo không đủ điều kiện để được bảo hộ bản quyền vì luật pháp Hoa Kỳ chỉ bảo vệ các tác phẩm do con người sáng tạo. Một thẩm phán liên bang ở Washington đã giữ nguyên quyết định này, và Tòa án Phúc thẩm Hoa Kỳ khu vực Quận Columbia đã khẳng định phán quyết đó vào năm 2025.
“Hầu hết mọi người đều cho rằng cần có sự đóng góp của con người, và trí tuệ nhân tạo không có khả năng đóng góp của con người, dù chúng ta hiểu điều đó theo nghĩa nào đi nữa,” Fyre nói.
Vào tháng 10, các luật sư của Thaler đã đệ đơn yêu cầu xem xét lại bản án, một yêu cầu chính thức đề nghị Tòa án Tối cao Hoa Kỳ xem xét và có khả năng lật ngược phán quyết của tòa án cấp dưới trong vụ án này.
Đơn kiến nghị của Thaler gửi lên Tòa án Tối cao nêu rõ: “Việc Văn phòng Bản quyền dựa vào các yêu cầu không thuộc luật định của chính mình đã dẫn đến việc hạn chế không đúng đắn luật bản quyền của Hoa Kỳ, trái ngược với tiền lệ của Tòa án này rằng luật bản quyền cần phải phù hợp với sự tiến bộ công nghệ”.
Các luật sư của Thaler chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức khi được Decrypt yêu cầu bình luận.
Fyre giải thích rằng, mặc dù việc Tòa án Tối cao bác bỏ đơn kháng cáo của Thaler đã chấm dứt vụ kiện, nhưng điều đó không giải quyết được cuộc tranh luận pháp lý rộng hơn.
“Tòa án Tối cao đã bác bỏ đơn kiến nghị, vì vậy Thaler đã thua và Tòa án sẽ không thụ lý vụ án,” Fyre nói. “Điều thực sự thú vị ở đây là nó cho thấy Tòa án Tối cao nghĩ rằng có điều gì đó ở đây mà họ muốn thảo luận.”
Bất chấp những nỗ lực lặp đi lặp lại và những thất bại pháp lý của Thaler, Fyre mô tả tranh chấp bản quyền là một vụ án thử nghiệm; ông nói rằng nó không phải là chuyện phù phiếm.
Ông nói: "Thaler và các luật sư của ông ấy đang đặt ra những câu hỏi chính đáng, thú vị và thực sự khó về mặt khái niệm liên quan đến siêu hình học của luật bản quyền."
Hiện tại, các tòa án ở Hoa Kỳ vẫn coi trí tuệ nhân tạo (AI) là một công cụ do con người sử dụng chứ không phải là một chủ thể sáng tạo hợp pháp theo luật sở Sở hữu trí tuệ (IP) hiện hành. Tuy nhiên, Fyre cho biết các tranh chấp tương tự có thể sẽ xảy ra, đặc biệt là liên quan đến các nguyên đơn có quyền lợi rõ ràng hơn.
“Gần như chắc chắn vụ việc sẽ lại xuất hiện với một nguyên đơn có hoàn cảnh hơi khác, chẳng hạn như một nguyên đơn có lợi ích kinh tế trong tác phẩm đang tranh chấp mạnh mẽ hơn so với những gì Thaler có ở đây,” ông nói.
