Iran đang yêu cầu các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz thanh toán bằng tiền điện tử. Ông Hamid Hosseini, người phát ngôn của Liên minh các nhà xuất khẩu dầu mỏ, khí đốt và sản phẩm hóa dầu của Iran, gần đây đã đề cập cụ thể đến Bitcoin (BTC) trong một tuyên bố.
Tuy nhiên, Chainalysis cho rằng stablecoin mới là công cụ thanh toán phù hợp hơn, tương đồng với cách mà Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã sử dụng để luân chuyển tiền trong quá khứ.
Stablecoin phù hợp với chiến lược của Iran
Chainalysis lập luận rằng stablecoin, chứ không phải BTC, nhiều khả năng sẽ được IRGC sử dụng để thu phí. Công ty này chỉ ra rằng chính quyền Iran từ lâu đã có xu hướng sử dụng các token neo theo đồng USD trong các hoạt động thương mại phi pháp.
Lý do khá rõ ràng: stablecoin neo theo USD giúp bảo toàn giá trị, điều mà Bitcoin không thể đảm bảo. Đồng rial của Iran đã mất giá mạnh so với USD, khiến sự ổn định giá trở thành yếu tố then chốt đối với nguồn thu quy mô lớn.
Trong khi đó, biến động giá thường xuyên của Bitcoin có thể khiến nguồn thu từ phí đối mặt với rủi ro thua lỗ khó lường giữa thời điểm thu và chuyển đổi.
“Chính quyền đã tận dụng stablecoin vì việc được neo theo USD giúp đảm bảo giá trị và cung cấp thanh khoản cần thiết để sử dụng ở quy mô lớn,” báo cáo nêu rõ. “Ngược lại, Bitcoin thường xuyên biến động giá.”
Chainalysis cũng cho biết IRGC trước đây đã sử dụng stablecoin trong nhiều hoạt động như bán dầu, mua vũ khí và tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm. Trong khi đó, Bitcoin lại đóng vai trò khác trong hệ sinh thái crypto của Iran.
Báo cáo chủ yếu liên hệ Bitcoin với các hoạt động của tin tặc Iran, bao gồm các chiến dịch ransomware và các hoạt động độc hại khác — một mục đích hoàn toàn khác so với việc thu phí thương mại quy mô lớn.
Hàng tỷ USD đã vận hành on-chain
Quy mô hoạt động crypto hiện tại của IRGC càng củng cố khả năng stablecoin sẽ là lựa chọn chính. Chainalysis ước tính các ví liên quan đến IRGC đã nhận hơn 2 tỷ USD trong năm 2024.
Con số này tăng lên hơn 3 tỷ USD trong năm 2025, tương đương khoảng một nửa toàn bộ hệ sinh thái crypto của Iran vào quý IV.
Tuy nhiên, đây chỉ là ước tính tối thiểu, do chỉ bao gồm các địa chỉ ví được xác định thông qua danh sách trừng phạt của OFAC và các vụ tịch thu từ Cục Chống tài trợ khủng bố quốc gia Israel. Mạng lưới thực tế, bao gồm các công ty “vỏ bọc” và ví trung gian, được cho là còn lớn hơn nhiều.
Trước khi có nguy cơ bị gián đoạn, eo biển Hormuz xử lý khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 20% lưu lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Chỉ với mức phí 1 USD/thùng, ngay cả khi thu phí một phần, doanh thu cũng có thể đạt hàng tỷ USD mỗi năm. Stablecoin mang lại khả năng thanh khoản và xử lý giao dịch ở quy mô lớn như vậy.
“Các lô hàng dầu này có thể tạo ra nguồn doanh thu rất cần thiết cho chính quyền trong bối cảnh đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ,” Chainalysis nhận định.
Tuy nhiên, stablecoin cũng mang đến rủi ro riêng cho Tehran. Không giống Bitcoin, các tổ chức phát hành stablecoin có thể đóng băng tài sản trong các ví bị chỉ định. Chainalysis coi đây là điểm can thiệp quan trọng cho các cơ quan quản lý và thực thi pháp luật nếu mô hình thu phí bằng stablecoin thực sự được triển khai.
