Một tàu chở dầu bị Mỹ trừng phạt, có liên hệ với Trung Quốc, đã rời eo biển Hormuz và tiến vào Vịnh Oman, qua đó thử thách lệnh phong tỏa hải quân của Tổng thống Donald Trump.
Tàu Rich Starry, một tàu chở dầu tầm trung trước đây có tên là Full Star, đã bị Washington đưa vào danh sách đen từ năm 2023 vì hỗ trợ Tehran né tránh các lệnh trừng phạt năng lượng. Hiện chưa rõ trong chuyến đi này tàu có ghé các cảng của Iran trước khi di chuyển hay có đang chở hàng hay không.
Đây là lần thứ hai con tàu này cố gắng rời khu vực. Trước đó, nó đã bắt đầu hành trình ngay khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực vào thứ Hai, nhưng sau đó quay đầu. Vài giờ sau, tàu tiếp tục di chuyển và đến thứ Ba đã xuất hiện ở khu vực phía đông eo Hormuz.
Các chủ tàu, nhà giao dịch năng lượng và nhà đầu tư trên thị trường tài chính đang theo dõi sát hành trình của con tàu qua Hormuz để đánh giá cách Mỹ thực thi nỗ lực gây áp lực lên Tehran và hạn chế nguồn thu từ dầu mỏ - cũng như cách lệnh phong tỏa này vận hành trên thực tế.
“Vấn đề cốt lõi không chỉ là liệu tàu có thể đi qua Hormuz hay không, mà là Mỹ sẽ áp dụng những biện pháp thực thi nào và ở đâu,” Charlie Brown, cố vấn của tổ chức vận động United Against Nuclear Iran, cho biết.
Ban đầu, Rich Starry phát tín hiệu cho thấy tàu thuộc sở hữu và thủy thủ đoàn Trung Quốc - một biện pháp an toàn phổ biến đối với các tàu đi qua khu vực này trong bối cảnh xung đột hiện tại tại Vịnh Ba Tư, đồng thời có thể thử thách quyết tâm của Washington trong việc đối đầu với các tàu liên quan đến quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới. Sau đó, dữ liệu theo dõi cho thấy tàu đã chuyển sang khai báo điểm đến là cảng Sohar của Oman.
Trong suốt hành trình, tín hiệu vị trí của tàu không ổn định. Các tàu trong khu vực thường xuyên bị nhiễu điện tử, dẫn đến sai lệch về tốc độ và vị trí.
Một tàu chở dầu khác là Elpis cũng đang ở eo biển và hướng vào Vịnh Oman ngay khi lệnh phong tỏa bắt đầu. Tuy nhiên, tàu này dường như đã dừng lại ngoài khu vực eo biển hẹp và gần bờ biển Iran. Dữ liệu từ các nền tảng theo dõi tàu Kpler và Vortexa cho thấy Elpis từng cập cảng Iran trước đó, khiến nó có thể trở thành mục tiêu của các tàu tuần tra hải quân Mỹ.
Con tàu này đã bị Mỹ trừng phạt từ năm ngoái dưới tên cũ là Chamtang do có liên quan đến hoạt động buôn bán dầu của Iran.
Mặc dù thông tin về hành trình trước đó của hai con tàu chưa rõ ràng, nhưng tín hiệu cho thấy cả hai đều không thể ở cảng Iran trước 15h chiều thứ Hai. Điều này có thể quan trọng vì Mỹ đã cho phép một khoảng thời gian “ân hạn” để các tàu trung lập rời khỏi các cơ sở của Iran, dù quy định này chỉ áp dụng cho tàu chở hàng, trong khi cả hai tàu trên đều đang bị trừng phạt.
Phần lớn các chủ tàu mà Bloomberg liên hệ tại Trung Đông và châu Á - hiện phải xin chấp thuận từ cả Iran và Mỹ để rời Vịnh Ba Tư cho biết họ sẽ tạm dừng việc đi qua eo biển cho đến khi cơ chế thực thi phong tỏa được làm rõ.
Lệnh phong tỏa của Trump cũng làm dấy lên lo ngại tại các quốc gia châu Á phụ thuộc nhiều vào nguồn năng lượng từ Trung Đông. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã kêu gọi các bên thúc đẩy đàm phán hòa bình giữa Tehran và Washington.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết trong buổi họp báo hôm thứ Ba rằng ông không nắm rõ chi tiết về hành trình của tàu Rich Starry. “Chỉ khi chấm dứt chiến tranh và đạt được hòa bình, ổn định tại khu vực Vịnh thì mới có thể đảm bảo an toàn và tự do lưu thông tại eo biển Hormuz,” ông Guo Jiakun nói.
Bất kỳ nỗ lực nào nhằm chặn một tàu liên quan đến Trung Quốc đều có thể khiến thị trường thêm bất ổn trong bối cảnh khủng hoảng nguồn cung năng lượng toàn cầu.
“Ở kịch bản tốt nhất, tuyên bố của Trump chỉ mang tính đe dọa. Ở kịch bản xấu nhất, đây là một bước leo thang,” Carlos Casanova, chuyên gia kinh tế khu vực châu Á tại Union Bancaire Privee ở Hong Kong nhận định.
Rich Starry cho biết đang treo cờ Malawi, nhưng quốc gia châu Phi không giáp biển này khẳng định họ không có đăng ký chính thức cho các tàu biển quốc tế.
Con tàu thuộc sở hữu của Full Star Shipping Ltd., có cùng thông tin liên hệ với công ty Shanghai Xuanrun Shipping Co. Ltd., theo cơ sở dữ liệu hàng hải Equasis. Một cuộc gọi tới Shanghai Xuanrun không thành công và công ty cũng không phản hồi email yêu cầu bình luận. Công ty này cũng đã bị Bộ Ngoại giao Mỹ trừng phạt.
Chủ sở hữu của tàu Elpis là Chartchemical SA, sử dụng thông tin liên hệ của đơn vị quản lý IMS Ltd. Một cuộc gọi tới IMS tại Malaysia không kết nối được, và công ty cũng không phản hồi email yêu cầu bình luận.
